ในช่วงไม่กี่ปีมานี้ การเติบโตอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยีสารสนเทศทำให้พฤติกรรมของผู้บริโภคเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วรวมถึงระบบเศรษฐกิจและสถาบันการเงินทั่วโลก  ในประเทศไทย ธนาคารแห่งประเทศไทยหรือ ธปท.ได้สนับสนุนให้มีโครงสร้างพื้นฐานระบบการเงินดิจิทัล ไม่ว่าจะเป็นระบบ Promptpay  การยืนยันตัวตนแบบดิจิทัล การปรับกฎหมายเพื่อให้สถาบันการเงินสามารถให้บริการผ่านช่องทางดิจิทัลได้ง่ายยิ่งขึ้น นอกจาก Mobile Banking ที่ทุกคนคุ้นเคยยังมีผลิตภัณฑ์การเงินเกิดใหม่ที่ใช้เทคโนโลยีในการให้บริการ เช่น  สินเชื่อส่วนบุคคลดิจิทัล เป็นต้น

ในต่างประเทศ ได้มีหลายประเทศได้อนุญาติให้จัดตั้งธนาคาร  Virtual bank ซึ่งให้บริการผ่านช่องทางดิจิทัลเพียงอย่างเดียว สำหรับในประเทศไทย Virtual bank  ยังอยู่ระหว่างการพิจารณาถึงวัตถุประสงค์ ผลกระทบ รวมถึงความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นอย่างรอบด้าน

Virtual bank คืออะไร

Virtual Bank หรือ ธนาคารไร้สาขา คือธนาคารพาณิชย์รูปแบบใหม่ที่ให้บริการทางการเงินผ่านช่องทางดิจิทัลเป็นหลัก ไม่มีสาขาและไม่มีพนักงานหน้าเคาน์เตอร์แบบธนาคารทั่วไป ตั้งแต่การเปิดบัญชี ฝากเงิน โอนเงิน ไปจนถึงการขอสินเชื่อ ทำได้ทั้งหมดผ่านแอปพลิเคชันบนสมาร์ทโฟน โดยใช้เทคโนโลยีและข้อมูลมาช่วยออกแบบผลิตภัณฑ์ให้ตรงกับความต้องการของลูกค้ามากขึ้น

 หลายประเทศอนุญาตให้จัดตั้ง Virtual Bank มาระยะหนึ่งแล้ว เช่น ฮ่องกง เกาหลีใต้ สหราชอาณาจักร และบราซิล สำหรับประเทศไทย ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ประกาศรายชื่อผู้ได้รับอนุญาตจัดตั้ง Virtual Bank 3 กลุ่ม เมื่อวันที่ 19 มิถุนายน 2568 และ Virtual Bank รายแรกของไทยได้เปิดให้บริการแล้วในเดือนมิถุนายน 2569

ทั้งนี้ ในต่างประเทศได้มีการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์รูปแบบเดิม และ Non-bank ที่เคยทำธุรกิจทางการเงิน และมีความสามารถในด้านเทคโนโลยี  เช่น บริษัท FinTech,  บริษัทอีคอมเมิร์ซ, บริษัทโทรคมนาคม หรือบริษัทที่ให้บริการ บนแพลตฟอร์ม สามารถจัดตั้ง Virtual bank  ได้หลายรูปแบบ  ได้แก่
 

1. ตั้งบริษัทลูกแยกออกจากธนาคารพาณิชย์รูปแบบเดิม
2. ตั้งเป็นบริษัทลูกของ Non-bank
3. การร่วมทุนระหว่างธุรกิจต่าง ๆ  เช่น  การร่วมทุนระหว่างธนาคารพาณิชย์รูปแบบเดิมกับ Non-bank หรือ การร่วมทุนระหว่าง Non-bank ต่างประเภทที่สามารถเสริมจุดแข็งระหว่างกันได้

จากการติดตามผลการดำเนินงานของ Virtual bank ในประเทศต่างๆ  พบว่ามีลูกค้าเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว เนื่องจากรับสมัครลูกค้าได้ง่าย และระบบ KYC หรือการระบุตัวตนของลูกค้าสามารถทำได้อย่างรวดเร็ว รวมถึงได้มีการเชื่อมโยงฐานลูกค้าจากธุรกิจแพลตฟอร์มเดิมที่มีอยู่เป็นจำนวนมาก  และเนื่องจาก Virtual bank เป็นธุรกิจที่เพิ่งมีได้ไม่นานจึงต้องมีการติดตามและประเมินผลต่อเนื่อง ซึ่งในหลายประเทศการอนุญาตประกอบธุรกิจของ Virtual bank  ในระยะแรกยังจำกัดปริมาณเงินรับฝากในบัญชี และจำกัดขอบเขตการประกอบธุรกิจเพิ่มเติมจากธนาคารพาณิชย์รูปแบบเดิม เช่น การให้บริการแก่เฉพาะรายย่อย (Retail) หรือเฉพาะรายใหญ่หรือนิติบุคคล (Wholesale)  ตลอดจนมีการกำกับดูแลด้านเสถียรภาพ ซึ่งรวมทั้งเกณฑ์เงินกองทุน และสินทรัพย์สภาพคล่อง เทียบเท่าธนาคารพาณิชย์รูปแบบเดิมอีกด้วย

ฝากเงินกับ Virtual Bank ปลอดภัยไหม

Virtual Bank เป็นธนาคารพาณิชย์ที่ได้รับใบอนุญาตจากกระทรวงการคลัง และอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ ธปท. เทียบเท่าธนาคารพาณิชย์ทั่วไป รวมถึงเกณฑ์เงินกองทุนและสภาพคล่อง และมีข้อกำหนดเพิ่มเติมด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์และความต่อเนื่องของระบบไอที เงินฝากใน Virtual Bank ได้รับการคุ้มครองจากสถาบันคุ้มครองเงินฝากเช่นเดียวกับธนาคารทั่วไป ไม่เกิน 1 ล้านบาทต่อผู้ฝากต่อสถาบันการเงิน

Virtual Bank เหมาะกับใคร

• คนที่ทำธุรกรรมผ่านแอปเป็นประจำและต้องการความสะดวก
• ฟรีแลนซ์ ผู้มีรายได้ไม่ประจำ หรือผู้ที่ไม่มีเอกสารรายได้ครบ ซึ่งอาจได้รับการพิจารณาสินเชื่อจากข้อมูลทางเลือก
• ผู้ประกอบการ SMEs รายเล็กที่ต้องการบริการการเงินแบบรวดเร็ว <

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Virtual Bank

Virtual Bank กับ Mobile Banking ต่างกันอย่างไร?

Mobile Banking คือช่องทางให้บริการผ่านแอปของธนาคารพาณิชย์ทั่วไป ซึ่งยังมีสาขาและตู้ ATM รองรับ ส่วน Virtual bank คือธนาคารทั้งธนาคารที่ออกแบบมาให้บริการผ่านช่องทางดิจิทัลเป็นหลักตั้งแต่ต้น ไม่มีสาขา และเป็นธนาคารพาณิชย์ที่ได้รับใบอนุญาตแยกต่างหาก

ฝากเงินกับ Virtual Bank ได้รับการคุ้มครองเงินฝากไหม?

ได้รับการคุ้มครอง เพราะ Virtual Bank เป็นธนาคารพาณิชย์ที่อยู่ภายใต้การกำกับของ ธปท. เงินฝากจึงได้รับความคุ้มครองจากสถาบันคุ้มครองเงินฝากเช่นเดียวกับธนาคารทั่วไป ไม่เกิน 1 ล้านบาทต่อผู้ฝากต่อสถาบันการเงิน

ไม่มีสลิปเงินเดือน ขอสินเชื่อกับ Virtual Bank ได้ไหม?

มีโอกาสได้รับการพิจารณา เพราะ Virtual Bank ใช้ข้อมูลทางเลือก เช่น พฤติกรรมการใช้จ่าย การชำระค่าโทรศัพท์หรือค่าสาธารณูปโภค มาร่วมประเมินความสามารถในการชำระหนี้ แต่ยังต้องผ่านเกณฑ์การพิจารณาของธนาคาร ไม่ได้หมายความว่าจะได้รับอนุมัติทุกราย

แหล่งอ้างอิง: www.hkma.gov.hk, technode.global