ไบโอเทคโนโลยี (Biotechnology) หรือเทคโนโลยีชีวภาพ หรือไบโอเทค คือ การใช้เทคนิคหรือกระบวนการต่าง ๆ ในการนำสิ่งมีชีวิต ชิ้นส่วนของสิ่งมีชีวิต หรือผลิตภัณฑ์ของสิ่งมีชีวิตมาประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อมนุษย์ในด้านต่าง ๆ ได้แก่ ด้านการแพทย์ อุตสาหกรรมอาหาร การเกษตร หรือสิ่งแวดล้อม

หลังจากเกิดการแพร่ระบาดเชื้อไวรัส COVID-19 มีการพูดถึงเทคโนโลยีชีวภาพสมัยใหม่ (Modern Biotechnology) อย่างมาก เช่น การบำบัดโรคด้วยยีน การพิสูจน์บุคคลด้วยลายพิมพ์ดีเอ็นเอ การโคลน การดัดแปลงยีน เป็นต้น และสาขาไบโอเทคที่พูดถึงมากที่สุด คือ ไบโอเทคทางด้านสุขภาพ

ไบโอเทคคืออะไร และครอบคลุมอุตสาหกรรมใดบ้าง?

biotechnology คือ การนำความรู้ทางชีววิทยาและกระบวนการทางวิทยาศาสตร์มาประยุกต์ใช้เพื่อสร้างผลิตภัณฑ์และบริการที่เป็นประโยชน์ต่อมนุษย์ โดยเทคโนโลยีจะเข้ามามีบทบาทในวิทยาศาสตร์ทางธรรมชาติที่เกี่ยวข้องกับกลไกของสิ่งมีชีวิตหรือชีววิทยา (Biology) เพื่อให้ผู้คนได้รับประโยชน์และเข้าถึงการแพทย์มากขึ้น

ไบโอเทคครอบคลุมอุตสาหกรรมหลักดังนี้

• ด้านการแพทย์และสุขภาพ (Red Biotech): การพัฒนายา วัคซีน การบำบัดโรคด้วยยีน การรักษามะเร็งระดับเซลล์ และนวัตกรรมเพื่อเพิ่มอายุขัยมนุษย์ ถือเป็นสาขาที่ได้รับความสนใจมากที่สุดในปัจจุบัน
• ด้านการเกษตร (Green Biotech): การพัฒนาพืชและสัตว์ GMO การปรับปรุงพันธุ์พืชให้ต้านทานโรคและแมลง รวมถึงการผลิตปุ๋ยชีวภาพ
• ด้านอาหาร: การพัฒนาอาหารฟังก์ชัน โปรตีนทางเลือก และกระบวนการหมักเพื่อยืดอายุผลิตภัณฑ์อาหาร
• ด้านสิ่งแวดล้อม (Grey Biotech): การบำบัดน้ำเสีย การฟื้นฟูดินที่ปนเปื้อน และการย่อยสลายของเสียทางชีวภาพ
• ด้านอุตสาหกรรมและพลังงาน (White Biotech): เชื้อเพลิงชีวภาพ พลาสติกย่อยสลายได้ และกระบวนการผลิตที่ยั่งยืน

อะไรคือปัจจัยผลักดันสำคัญที่ทำให้ธุรกิจไบโอเทคมีศักยภาพการเติบโตสูง?

สำหรับปัจจัยที่ทำให้ธุรกิจไบโอเทคเติบโตอย่างต่อเนื่อง ได้แก่

• การพัฒนาเทคโนโลยีทางการแพทย์อย่างรวดเร็ว: นวัตกรรมใหม่ๆ ทั้งการจัดเก็บข้อมูลและการวินิจฉัยออนไลน์ การใช้หุ่นยนต์เข้ามาประยุกต์ในการรักษา ช่วยยกระดับธุรกิจไบโอเทคให้เติบโตขึ้นตามไปด้วย
• สังคมผู้สูงอายุ: การเพิ่มขึ้นของประชากรผู้สูงวัยซึ่งมีการใช้จ่ายด้านสุขภาพสูง ทำให้บริษัทไบโอเทคได้รับประโยชน์และเติบโตตามไปด้วย
• ความต้องการรักษาโรคที่ยังไม่มียา: นวัตกรรมการรักษารูปแบบใหม่จะสนับสนุนให้อัตราการรักษาโรคใหม่เติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว
• ส่วนแบ่งตลาดยาที่เพิ่มขึ้น: ยาที่ผลิตจากนวัตกรรม biotech คือหนึ่งในกลุ่มที่แย่งชิงส่วนแบ่งตลาดยาโลกเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง โดยยาไบโอเทคมีส่วนแบ่งตลาดยาโลกเติบโตขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในทศวรรษที่ผ่านมา และคาดว่าแนวโน้มนี้จะดำเนินต่อไปในอนาคต (ที่มา: Evaluate Pharma)
• จำนวนบริษัทเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง: สิ้นปี 2564 มีบริษัท Medical Technology ทั่วโลก 6,728 แห่ง บริษัท Digital Health 3,265 แห่ง และรวมบริษัทไบโอเทคทุกสาขา 20,793 แห่ง (ที่มา: Biotechgate)

ความท้าทายและข้อควรพิจารณาในการลงทุนหรือดำเนินธุรกิจไบโอเทคมีอะไรบ้าง?

เนื่องจากธุรกิจไบโอเทคมีความซับซ้อน และมักมีความผันผวนสูง ข้อควรพิจารณาสำคัญ ได้แก่

• Binary Risk (ความเสี่ยงแบบ 0 หรือ 1): ผลิตภัณฑ์หรือยาที่ผลิตมีโอกาสที่จะรักษาโรคสำเร็จหรือไม่สำเร็จ ซึ่งเป็นความเสี่ยงที่ส่งผลต่อมูลค่าบริษัทอย่างรุนแรง
• ต้องการความรู้เฉพาะทาน: การเลือกบริษัทไบโอเทคที่จะลงทุนต้องอาศัยความเข้าใจในกระบวนการวิจัยและพัฒนา ควรขอคำแนะนำจากนักวิเคราะห์ที่มีความเชี่ยวชาญด้านธุรกิจดังกล่าว
• ระยะเวลาการพัฒนายาวนาน: การพัฒนายาชนิดใหม่ใช้เวลาเฉลี่ย 10–15 ปี และงบประมาณสูงมาก ก่อนจะได้รับการอนุมัติจากหน่วยงานกำกับดูแล
• ความผันผวนของราคาหุ้น: ข่าวผลการทดลองยาหรือการอนุมัติผลิตภัณฑ์ส่งผลให้ราคาหุ้นไบโอเทคผันผวนรุนแรงในระยะสั้น
• ทางเลือกการลงทุน: หากสนใจลงทุน สามารถลงทุนหุ้นกลุ่มไบโอเทคโดยตรงจากโบรกเกอร์ หรือลงทุนผ่านกองทุนรวมที่มีนโยบายลงทุนในธุรกิจไบโอเทค ซึ่งช่วยกระจายความเสี่ยงได้ดีกว่า

เทคโนโลยีหลักอะไรบ้างที่กำลังขับเคลื่อนนวัตกรรมในอุตสาหกรรมไบโอเทค?

อุตสาหกรรม biotech คือหนึ่งในกลุ่มที่ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรมมากที่สุด เทคโนโลยีหลักที่กำลังเปลี่ยนโฉมอุตสาหกรรม ได้แก่

• การบำบัดโรคด้วยยีน (Gene Therapy): นำยีนที่ถูกต้องเข้าไปแทนที่ยีนที่บกพร่อง เพื่อรักษาโรคทางพันธุกรรมที่เคยรักษาไม่ได้มาก่อน
• CRISPR-Cas9: เทคโนโลยีตัดต่อยีนที่แม่นยำสูง เปิดโอกาสการรักษาโรคในระดับ DNA
• mRNA Technology: เทคโนโลยีที่พิสูจน์ตัวเองในวัคซีน COVID-19 กำลังถูกพัฒนาต่อเพื่อรักษาโรคมะเร็งและโรคอื่นๆ
• AI + biotechnology คือ: การนำปัญญาประดิษฐ์มาช่วยวิเคราะห์โมเลกุล ค้นหายาใหม่ และวินิจฉัยโรคออนไลน์ได้เร็วและแม่นยำขึ้น
• การรักษาแบบ Personalized Medicine: ออกแบบการรักษาตามพันธุกรรมของผู้ป่วยแต่ละราย แทนที่ด้วยการรักษาแบบเดิมที่ใช้ยาสูตรเดียวกันกับทุกคน
• การใช้หุ่นยนต์ในการรักษา: Robot-assisted surgery เพิ่มความแม่นยำในการผ่าตัด ลดผลข้างเคียง และย่นระยะเวลาพักฟื้น

แนวโน้มและอนาคตของอุตสาหกรรมไบโอเทคจะเป็นอย่างไร?

เทรนด์สำคัญที่กำหนดทิศทางของไบโอเทคในอนาคต ได้แก่

• Longevity Science: การวิจัยเพื่อยืดอายุขัยมนุษย์และลดโรคที่เกี่ยวกับวัยชรา กลายเป็นหนึ่งในเทรนด์ที่ได้รับความสนใจและเงินลงทุนมากที่สุด
• Alternative Protein: โปรตีนจากพืช แมลง และเนื้อเพาะเลี้ยงจากเซลล์ เป็นทางออกด้านความมั่นคงทางอาหารและสิ่งแวดล้อม
• Digital Health: การบูรณาการ Biotech กับ AI, Big Data และ IoT เพื่อสร้างระบบดูแลสุขภาพแบบเฉพาะบุคคลและต่อเนื่อง
• Synthetic Biology: การออกแบบและสร้างระบบชีวภาพใหม่เพื่อผลิตวัสดุ เชื้อเพลิง และยาที่ยั่งยืน

การลงทุนในธุรกิจไบโอเทคมีความน่าสนใจอย่างไร และควรพิจารณาปัจจัยใดบ้าง?

ธุรกิจไบโอเทคมีความน่าสนใจในฐานะอุตสาหกรรมแห่งอนาคตที่เติบโตสูง แต่ต้องพิจารณาปัจจัยต่อไปนี้ก่อนตัดสินใจลงทุน

• ขั้นตอนการพัฒนาผลิตภัณฑ์ว่าอยู่ในระยะใด (Pre-clinical, Phase 1–3, หรือได้รับอนุมัติแล้ว)
• ความแข็งแกร่งของสิทธิบัตรและทรัพย์สินทางปัญญา
• สถานะทางการเงินและกระแสเงินสดของบริษัท
• ทีมผู้บริหารและนักวิทยาศาสตร์ที่มีความเชี่ยวชาญ

ปัจจัยสำคัญที่ทำให้บริษัทไบโอเทคประสบความสำเร็จและมีมูลค่าสูง ได้แก่ การมีสิทธิบัตรที่แข็งแกร่ง ท่อส่งผลิตภัณฑ์ (Pipeline) ที่หลากหลาย ความสัมพันธ์กับหน่วยงานกำกับดูแล และความสามารถในการจัดหาเงินทุนระยะยาว

บริษัทไบโอเทครายใหญ่เหล่านี้มุ่งเน้นการวิจัยและพัฒนาในด้านใดเป็นหลัก? 

ส่วนใหญ่มุ่งเน้นไปที่ยารักษามะเร็ง ยาชีววัตถุ (Biologics) การบำบัดด้วยเซลล์และยีน รวมถึงยารักษาโรคเรื้อรังเช่น เบาหวาน และโรคภูมิคุ้มกัน

มีบริษัทไบโอเทคดาวรุ่งที่น่าจับตามองนอกเหนือจาก 10 อันดับแรกหรือไม่? บริษัทที่น่าสนใจในกลุ่ม Mid-cap และ Small-cap ไบโอเทค ได้แก่บริษัทที่พัฒนายาในระยะ Phase 3 ที่มีโอกาสได้รับการอนุมัติสูง โดยเฉพาะในกลุ่มยาต้านมะเร็ง ยา Gene Therapy และวัคซีน mRNA รุ่นใหม่

10 บริษัทไบโอเทค มาร์เกตแคปใหญ่ที่สุดในโลก

ในส่วนสุดท้ายนี้จะนำเสนอรายชื่อบริษัทไบโอเทคที่มีมูลค่าตลาดสูงที่สุดในโลก พร้อมข้อมูลที่เกี่ยวข้องเพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจถึงสถานะและบทบาทของพวกเขาในอุตสาหกรรม

• Eli Lilly - ผู้นำด้านยารักษาเบาหวาน ยาลดน้ำหนัก (GLP-1) และยารักษามะเร็ง
• AbbVie - วิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์เภสัชกรรม เน้นยาภูมิคุ้มกันและยามะเร็ง
• Novo Nordisk - ผู้นำยาเบาหวานและโรคอ้วนระดับโลก (GLP-1 receptor agonist)
• Amgen - ผู้บุกเบิกยาชีววัตถุ (Biologics) และยามะเร็ง
• Thermo Fisher Scientific - วิจัยและผลิตอุปกรณ์วิทยาศาสตร์และยา
• Regeneron Pharmaceuticals - เน้นยาโรคตา โรคมะเร็ง และโรคภูมิแพ้
• Gilead Sciences - เชี่ยวชาญยาต้านไวรัส HIV และยาโรคตับ
• Vertex Pharmaceuticals - เน้นยารักษาโรค Cystic Fibrosis และโรคทางพันธุกรรม
• Moderna - ผู้บุกเบิกเทคโนโลยี mRNA วัคซีน และยารักษามะเร็ง
• BioNTech - เทคโนโลยี mRNA วัคซีน และการรักษามะเร็งแบบ Personalized

เนื่องจากธุรกิจไบโอเทคมีความซับซ้อน ขณะเดียวกันเป็นธุรกิจที่มักมีความผันผวนสูง เนื่องจากมีรูปแบบธุรกิจที่มีความเสี่ยงที่ผลิตภัณฑ์หรือยาที่ผลิตมีโอกาสที่จะรักษาโรคไม่สำเร็จ ซึ่งเป็นความเสี่ยงที่เรียกว่าใช้รักษาได้หรือรักษาไม่ได้ (Binary Risk) ดังนั้น ความรู้เฉพาะทางในการเลือกบริษัทที่จะลงทุนจึงมีความสำคัญเป็นอย่างมาก จึงควรขอคำแนะนำจากนักวิเคราะห์ที่มีความเชี่ยวชาญด้านธุรกิจดังกล่าว

หากสนใจลงทุนสามารถลงทุนหุ้นกลุ่มไบโอเทคโดยตรงจากโบรกเกอร์ที่เปิดบัญชีซื้อขายหรือเปิดบัญชีลงทุนผ่านแอปพลิเคชัน หรือลงทุนผ่านกองทุนรวมที่มีนโยบายลงทุนในธุรกิจไบโอเทค

แหล่งอ้างอิง: arda.or.th bioindustry.org bio.org genengnews.com xtalks.com

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับไบโอเทค

Q: biotechnology คืออะไร แตกต่างจากบริษัทยาทั่วไปอย่างไร?

A: biotechnology คือ การนำกระบวนการทางชีววิทยามาพัฒนาผลิตภัณฑ์และบริการ บริษัทยาทั่วไปผลิตยาด้วยกระบวนการเคมีเป็นหลัก ขณะที่บริษัทไบโอเทคใช้กระบวนการทางชีวภาพ เช่น การใช้เซลล์มนุษย์หรือสัตว์ในการผลิตยาชีววัตถุ (Biologics) ทำให้ยามีความจำเพาะเจาะจงต่อโรคสูงและมีผลข้างเคียงน้อยกว่า

Q: นักลงทุนทั่วไปควรลงทุนในหุ้นไบโอเทครายตัวหรือผ่านกองทุน?

A: สำหรับนักลงทุนทั่วไปที่ไม่มีความรู้เฉพาะทาง แนะนำให้ลงทุนผ่านกองทุนรวมที่มีนโยบายลงทุนในธุรกิจไบโอเทค เพราะช่วยกระจายความเสี่ยง Binary Risk ได้ดีกว่า และมีผู้จัดการกองทุนที่มีความเชี่ยวชาญช่วยคัดเลือกบริษัทที่เหมาะสม

Q: ไบโอเทคในไทยมีโอกาสเติบโตอย่างไร?

A: ประเทศไทยมีนโยบายสนับสนุนอุตสาหกรรมไบโอเทคผ่านนโยบาย Thailand 4.0 และ EECi (Eastern Economic Corridor of Innovation) มุ่งพัฒนา Medical Hub และ Bioeconomy โดยมีสถาบันวิจัยและมหาวิทยาลัยชั้นนำร่วมขับเคลื่อน ถือเป็นโอกาสที่ดีสำหรับนักลงทุนที่สนใจในระยะยาว