ปัจจุบัน ประเทศไทยได้ดำเนินโครงการนำร่องเงินบาทดิจิทัลแล้ว โดย ธปท. อยู่ในช่วงศึกษาและพัฒนาต่อยอดโดยจะเข้ามาเพิ่มทางเลือกในการชำระเงินที่มีอยู่ ไม่ได้มาทดแทนทำให้ทางเลือกใดหายไป

เงินบาทดิจิทัล มีชื่ออย่างเป็นทางการว่า Central Bank Digital Currency (CBDC) หรือ Digital Currency Electronic Payment (DCEP) ที่ออกโดยธนาคารกลางของประเทศไทย (ธปท.) โดยสกุลเงินดิจิทัล เรียกว่า บาทดิจิทัล และเนื่องจากเงินบาทดิจิทัลเป็นตัวเงินจริง แต่อยู่ในรูปของดิจิทัลที่ไม่สามารถจับต้องได้ (ไม่ได้อยู่ในรูปเงินสดหรือธนบัตรแบบเดิม) ดังนั้น จึงมีค่าเท่ากับธนบัตร เช่น เงินสด 100 บาท เท่ากับ 100 บาทดิจิทัล เป็นต้น

เงินบาทดิจิทัลคืออะไร?

เงินบาทดิจิทัลมีความแตกต่างจากเงินสดที่อยู่ในรูปธนบัตรและเหรียญกษาปณ์ คือ ปกติเวลาจะใช้เงินสดก็ต้องถอนเงินฝากมาเพื่อใช้จ่ายผ่านมือกัน ซึ่งต่างจากเงินบาทดิจิทัล ที่ไม่มีอะไรให้จับต้องได้ แต่เป็นเงินที่ออกโดยธนาคารกลาง สามารถใช้ชำระหนี้ได้ตามกฎหมายและมีสินทรัพย์ภาครัฐหนุนหลัง เหมือนเงินสดทุกประการ

ก่อนจะใช้งานการใช้สกุลเงินดิจิทัลในประเทศไทยได้ ผู้ใช้ต้องนำเงินฝากหรือเงินสดมาแลกเก็บไว้ในกระเป๋าเงินดิจิทัล เช่น ต้องการ 100 บาทดิจิทัล ก็ต้องนำเงินสด 100 บาทมาแลก แล้วเก็บไว้ในแอปพลิเคชันบนสมาร์ทโฟนที่ธนาคารหรือผู้ให้บริการทางการเงินที่ได้รับอนุญาตจาก ธปท. เป็นผู้ดูแล หากไม่มีสมาร์ทโฟน อินเทอร์เน็ต หรือบัญชีเงินฝาก ก็ยังสามารถเข้าถึงได้ผ่านการ์ดแตะรับจ่ายเงินอีกด้วย

เงินบาทดิจิตอล คือ สกุลเงินที่ถูกสร้างขึ้นด้วยเทคโนโลยีบล็อกเชน ซึ่งเป็นเทคโนโลยีเดียวกันกับคริปโตเคอร์เรนซี แต่เงินบาทดิจิทัลออกโดยธนาคารกลาง ภาระหนี้อยู่ที่ธนาคารกลางโดยตรง ไม่มีความเสี่ยงในการผิดนัดชำระหนี้ มีคุณสมบัติในการเป็นสื่อกลางชำระค่าสินค้าและบริการ และสามารถรักษามูลค่าได้

เงินบาทดิจิทัลแตกต่างจากเงินอิเล็กทรอนิกส์และคริปโตเคอร์เรนซีอย่างไร?

สกุลเงินดิจิทัลในประเทศไทย มีอะไรบ้างที่แตกต่างจากเงินบาทดิจิทัล? ลองเปรียบเทียบให้ชัดเจน ดังนี้

• เงินอิเล็กทรอนิกส์ (e-Money): ออกโดยสถาบันการเงินและผู้ประกอบการที่ไม่ใช่สถาบันการเงิน ภายใต้กฎหมายระบบการชำระเงิน ผู้ให้บริการจะออก e-money ให้แก่ผู้ใช้ที่เติมเงินล่วงหน้าเพื่อจ่ายสินค้าและบริการในวงปิดเฉพาะเครือข่ายที่รับชำระ e-money นั้น อาจอยู่ในรูปการ์ด เช่น บัตรรถไฟฟ้า บัตรเติมเงิน หรืออยู่ในเครือข่ายของผู้ให้บริการ มูลค่าจะเท่ากับที่เติมไว้เสมอ
• คริปโตเคอร์เรนซี: ออกโดยภาคเอกชน มีมูลค่าผันผวนสูง ไม่มีกฎหมายเงินตรารองรับ บางประเภทมีกลไกตรึงมูลค่ากับสกุลเงินหลัก (Stablecoins) แต่ผู้ถืออาจไม่สามารถมั่นใจได้ว่าสินทรัพย์ที่ใช้ตรึงมีอยู่จริงและมีใครรับรอง (ที่มา: ธนาคารแห่งประเทศไทย)
• เงินบาทดิจิทัล (CBDC): ออกโดย ธปท. โดยตรง ใช้จ่ายชำระได้ในวงกว้าง มีกฎหมายรองรับ และมีสินทรัพย์ภาครัฐหนุนหลัง ทำให้ใช้งานได้อย่างทั่วถึงมากกว่า e-Money และปลอดภัยกว่าคริปโตเคอร์เรนซีอย่างชัดเจน

ทำไมธนาคารแห่งประเทศไทยจึงพัฒนาเงินบาทดิจิทัล?

วัตถุประสงค์และเป้าหมายหลักของ ธปท. ในการพัฒนาเงินบาทดิจิทัลมีหลายประการ ได้แก่

• เพิ่มความสะดวกสบายและลดต้นทุนการเดินทาง การฝากถอน หรือเก็บรักษาเงินสดในชีวิตประจำวัน
• เพิ่มประสิทธิภาพให้เงินสดน่าใช้ขึ้นด้วยเทคโนโลยีทางการเงินแบบใหม่
• เพิ่มทางเลือกในการชำระเงินให้กับประชาชนทุกกลุ่ม โดยไม่ทดแทนระบบที่มีอยู่
• ต่อยอดนวัตกรรมบริการการเงินใหม่ๆ ในอนาคต
• วางรากฐานโครงสร้างพื้นฐานระบบการเงินไทยให้พร้อมรับมือกับโลกการเงินในอนาคต

ประโยชน์ของเงินบาทดิจิทัลที่มีผลต่อเศรษฐกิจ คือ อัตราการหมุนเวียนในการจับจ่ายใช้สอยจะสะดวกรวดเร็วขึ้น ทำให้เศรษฐกิจประเทศมีโอกาสขยายตัวเติบโตได้เร็วกว่าเดิม

ประชาชนทั่วไปจะสามารถเข้าถึงและใช้งานเงินบาทดิจิทัลได้อย่างไร?

ขั้นตอนในการเข้าถึงและใช้งานเงินบาทดิจิทัลสำหรับประชาชนทั่วไป มีดังนี้

• ดาวน์โหลดแอปพลิเคชันของธนาคารหรือผู้ให้บริการทางการเงินที่ได้รับอนุญาตจาก ธปท.
• นำเงินสดหรือเงินในบัญชีมาแลกเป็นบาทดิจิทัลเก็บไว้ในกระเป๋าเงินดิจิทัล
• ใช้ชำระค่าสินค้าและบริการ หรือโอนเงินระหว่างบุคคลได้ทันที
• สำหรับผู้ที่ไม่มีสมาร์ทโฟนหรืออินเทอร์เน็ต สามารถเข้าถึงผ่านการ์ดแตะรับจ่ายเงินได้เช่นกัน

การใช้สกุลเงินดิจิทัลในประเทศไทยจะออกแบบให้ครอบคลุมประชาชนทุกกลุ่ม ไม่ว่าจะมีบัญชีธนาคารหรือไม่ก็ตาม

เงินบาทดิจิทัลจะส่งผลกระทบต่อระบบการเงินและธนาคารพาณิชย์ในประเทศไทยอย่างไร?

เมื่อวิเคราะห์ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อระบบการเงินไทย สามารถมองได้หลายมิติ ดังนี้

• ด้านการหมุนเวียนทางเศรษฐกิจ: อัตราการหมุนเวียนเงินจากการบริโภคจะสะดวกและรวดเร็วขึ้น ส่งผลให้เศรษฐกิจขยายตัวได้เร็วกว่าเดิม
• ด้านธนาคารพาณิชย์: ต้องปรับบทบาทจากการเป็นเพียงตัวกลาง มุ่งสู่การให้บริการที่มีมูลค่าเพิ่มมากขึ้น เช่น การให้คำปรึกษาทางการเงิน
• ด้านการเข้าถึงบริการ: ประชาชนที่ไม่มีบัญชีธนาคารสามารถเข้าถึงบริการทางการเงินได้ง่ายขึ้น
• ด้านนโยบายการเงิน: ธปท. สามารถส่งผ่านนโยบายการเงินได้ตรงและรวดเร็วขึ้น

ทั้งนี้ ธปท. ออกแบบระบบให้ธนาคารพาณิชย์และผู้ให้บริการทางการเงินที่ได้รับอนุญาตยังคงมีบทบาทสำคัญในระบบนิเวศทางการเงินต่อไป

มีความเสี่ยงหรือข้อจำกัดอะไรบ้างที่ต้องพิจารณาเกี่ยวกับการใช้เงินบาทดิจิทัล?

จากเทคโนโลยีที่มีการพัฒนาอย่างรวดเร็ว ทำให้ผู้บริโภคสามารถเลือกใช้สกุลเงินดิจิทัลในประเทศไทย มีอะไรบ้างได้สะดวกขึ้น แต่ก็มีปัญหาและความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องที่ต้องพิจารณา ดังนี้

• ความเสี่ยงด้านไซเบอร์: สกุลเงินดิจิทัลภาคเอกชนอาจเผชิญกับการโจมตีและถูกโจรกรรมทางไซเบอร์ได้
• ความผันผวนของสกุลเงินดิจิทัลเอกชน: คริปโตเคอร์เรนซีที่ไม่ได้รับรองโดยรัฐมีมูลค่าผันผวนสูง อาจสร้างความเสี่ยงให้กับผู้ใช้
• ความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐาน: กลุ่มสูงอายุหรือพื้นที่ห่างไกลที่ไม่มีอินเทอร์เน็ตอาจเข้าถึงได้ยาก
• ความเป็นส่วนตัวของข้อมูล: ธุรกรรมดิจิทัลทุกรายการมีร่องรอยข้อมูล ต้องอาศัยกฎหมายคุ้มครองข้อมูลที่รัดกุม

ด้วยเหตุนี้ เงินบาทดิจิทัลที่ออกโดย ธปท. จึงเป็นทางเลือกที่มีความน่าเชื่อถือและปลอดภัยสูง เพราะมีภาครัฐรับรองและกำกับดูแล

สถานะปัจจุบันของการพัฒนาเงินบาทดิจิทัลในประเทศไทยเป็นอย่างไร?

ธปท. รายงานความคืบหน้าในการพัฒนาเงินบาทดิจิทัลมาอย่างต่อเนื่อง โดยมีแผนที่จะเริ่มทดลองใช้เงินบาทดิจิทัลกับธนาคารพาณิชย์และผู้ให้บริการที่ไม่ใช่สถาบันการเงิน เพื่อทดสอบระบบก่อนขยายผลสู่ประชาชนในวงกว้าง

อัพเดตสถานะและแผนการนำร่อง: ปัจจุบันโครงการนำร่อง Retail CBDC (โครงการบางขุนพรหม) ของ ธปท. สิ้นสุดลงแล้วในปี 2567 โดยผ่านการทดสอบกับผู้ใช้งานราว 10,000 ราย อย่างไรก็ตาม ธปท. ยังไม่มีแผนออก Retail CBDC ในวงกว้างในเร็วๆ นี้ แต่จะนำข้อมูลที่ได้จากโครงการนำร่องไปพัฒนาระบบการชำระเงินต่อไป โดยเฉพาะในด้าน Programmable Payment และการ Tokenize สินทรัพย์ ปัจจุบัน ธปท. เปิด Programmable Payment Sandbox (ธันวาคม 2568) เพื่อทดสอบ Stablecoin เงินบาท และระบบชำระเงินอัจฉริยะแทน

เงินบาทดิจิทัลมีความปลอดภัยของข้อมูลส่วนบุคคลและการทำธุรกรรมอย่างไร?

ความปลอดภัยเกี่ยวกับข้อมูลและการทำธุรกรรมของเงินบาทดิจิทัลได้รับการออกแบบอย่างรัดกุม ดังนี้

• ระบบเข้ารหัสข้อมูล (Encryption) ในทุกธุรกรรม เพื่อป้องกันการเข้าถึงโดยไม่ได้รับอนุญาต
• มีหน่วยงานที่ได้รับอนุญาตจาก ธปท. ทำหน้าที่ดูแลและกำกับกระเป๋าเงินดิจิทัล
• ระบบตรวจสอบตัวตนที่น่าเชื่อถือ ลดความเสี่ยงการปลอมแปลง
• อยู่ภายใต้กรอบกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) ที่บังคับใช้ในประเทศไทย

แม้ระบบจะออกแบบมาอย่างรัดกุม ผู้ใช้ก็ควรรักษาความปลอดภัยของอุปกรณ์ รหัสผ่าน และไม่เปิดเผยข้อมูลสำคัญกับผู้อื่น

เงินบาทดิจิทัลจะช่วยลดต้นทุนการทำธุรกรรมหรือเพิ่มประสิทธิภาพการชำระเงินได้อย่างไร?

เมื่อวิเคราะห์ข้อดีในการทำธุรกรรมและประสิทธิภาพการชำระเงิน เงินบาทดิจิทัลมีศักยภาพในการช่วย ดังนี้

• ลดต้นทุนการเดินทางเพื่อฝากถอนเงินสด ประชาชนไม่ต้องเสียเวลาไปธนาคาร
• ลดต้นทุนการเก็บรักษาเงินสด ไม่ต้องเสี่ยงกับการสูญหายหรือถูกขโมย
• ประมวลผลธุรกรรมได้ทันที ตลอด 24 ชั่วโมง ไม่มีวันหยุด ลดขั้นตอนที่ซับซ้อน
• ต่อยอดการพัฒนานวัตกรรมบริการทางการเงินใหม่ๆ ได้ในอนาคต
• เพิ่มประสิทธิภาพให้เงินสดน่าใช้ขึ้นด้วยเทคโนโลยีทางการเงินแบบใหม่

สรุป

เงินบาทดิจิทัลเป็นการเพิ่มทางเลือกให้ประชาชนได้เข้าถึงสกุลเงินดิจิทัลที่ออกโดย ธปท. ซึ่งมีความน่าเชื่อถือและปลอดภัยสูง เอื้อประโยชน์ต่อเศรษฐกิจและสังคม รวมถึงเป็นการวางรากฐานโครงสร้างพื้นฐานระบบการเงินไทยให้พร้อมรับมือกับโลกการเงินในอนาคต และเป็นทางเลือกของการออกใช้เงินภาครัฐให้ตอบโจทย์ผู้บริโภค

การใช้สกุลเงินดิจิทัลในประเทศไทยในรูปแบบที่ ธปท. กำกับดูแล จึงแตกต่างจากคริปโตเคอร์เรนซีทั่วไปอย่างสิ้นเชิง เงินบาทดิจิตอลคือก้าวสำคัญที่จะช่วยให้ระบบการเงินไทยทันสมัย ครอบคลุม และยั่งยืนในระยะยาว

FAQ: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเงินบาทดิจิทัล

Q: เงินบาทดิจิทัล (CBDC) แตกต่างจาก e-Money อย่าง PromptPay อย่างไร?

A: e-Money เช่น PromptPay ออกโดยสถาบันการเงินและใช้ได้เฉพาะในเครือข่ายที่รับชำระ ขณะที่เงินบาทดิจิทัลออกโดย ธปท. โดยตรง ใช้จ่ายชำระได้ในวงกว้างกว่า ไม่ต้องพึ่งพาสถาบันการเงินตัวกลาง และมีสินทรัพย์ภาครัฐหนุนหลัง ทำให้มั่นคงและน่าเชื่อถือกว่า

Q: เงินบาทดิจิทัลจะมาแทนที่เงินสดหรือไม่?

A: ไม่ เงินบาทดิจิทัลจะเข้ามาเพิ่มทางเลือกในการชำระเงินที่มีอยู่ ไม่ได้มาทดแทนหรือทำให้ทางเลือกใดหายไป ประชาชนยังสามารถใช้เงินสดต่อไปได้ตามปกติ

Q: ตอนนี้ประชาชนทั่วไปใช้เงินบาทดิจิทัลได้แล้วหรือยัง?

A: ปัจจุบัน ธปท. ยังอยู่ในระยะพัฒนาและทดสอบระบบกับธนาคารพาณิชย์และผู้ให้บริการ ยังไม่เปิดให้ประชาชนทั่วไปใช้งานอย่างเป็นทางการ ติดตามประกาศจาก ธปท. เพื่ออัพเดตสถานะล่าสุดได้เลย

แหล่งอ้างอิง: https://www.bakermckenzie.com/en/insight/publications/2026/01/thailand-bridging-payments-digital-assets-current-regulatory-developments
 แหล่งอ้างอิง: https://stripe.com/en-th/resources/more/cbdc-central-bank-digital-currency-in-thailand