กระแสรักษ์โลกและการพัฒนาผลิตภัณฑ์โซลาร์เซลล์มีให้เราเห็นเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งการสนับสนุนจากภาครัฐทำให้การติดตั้งโซลาร์เซลล์ราคาไม่สูงมากเหมือนเมื่อก่อน หลายบ้านหันมาติดตั้งเพื่อเป็นพลังงานทางเลือก ช่วยลดค่าไฟฟ้า เพราะประเทศเมืองร้อนที่มีแดดจัดแบบไทยเรานั้นเหมาะกับการใช้พลังงานจากแสงอาทิตย์เป็นอย่างยิ่ง

และรู้หรือไม่ว่านอกจากเราจะใช้โซลาร์เซลล์เพื่อผลิตไฟฟ้าใช้เองในบ้านแล้ว เจ้าของมิเตอร์ยังสามารถ ขายไฟให้การไฟฟ้าได้อีกด้วย ผ่านโครงการโซลาร์ภาคประชาชน ซึ่งเปิดโอกาสให้นำไฟฟ้าส่วนเกินที่ผลิตได้มาขายคืนในอัตราที่กำหนด

การติดตั้งโซลาร์เซลล์ที่นิยมใช้กันทั่วไปในบ้านเรือนจะเป็นระบบ On Grid คือระบบที่ต้องเชื่อมโครงข่ายหรือต่อคู่ขนานกับการไฟฟ้า โดยหากผลิตพลังงานไฟฟ้าจากแผงโซลาร์เซลล์เกินความต้องการใช้งานในเวลากลางวัน ก็สามารถนำมาขายคืนให้การไฟฟ้าได้ แต่ทั้งนี้ต้องมีการขออนุญาตรวมถึงทำสัญญาขายไฟให้การไฟฟ้าด้วย ซึ่งขั้นตอนการขอก็ไม่ได้ยุ่งยาก สามารถทำออนไลน์ได้ที่ https://myenergy.mea.or.th/ หรือ https://ppim.pea.co.th/ 

วันนี้จะพามาทำความเข้าใจกับทุกสิ่งที่ต้องรู้เกี่ยวกับการขายไฟให้การไฟฟ้าตั้งแต่คุณสมบัติ เอกสาร ขั้นตอน ไปจนถึงการคำนวณว่าติดโซล่าเซลล์ ขายไฟให้การไฟฟ้า คุ้มไหม

คุณสมบัติของผู้ยื่นขายไฟฟ้าคืออะไร?

ก่อนจะขายไฟให้การไฟฟ้าได้ ต้องตรวจสอบก่อนว่าตัวเองมีคุณสมบัติครบถ้วนตามเงื่อนไขของโครงการโซลาร์ภาคประชาชนหรือไม่ โดยมีรายละเอียดดังนี้

• ผู้ยื่นจะต้องเป็นผู้ใช้ไฟฟ้ากับการไฟฟ้าประเภทบ้านอยู่อาศัย (ประเภทที่ 1) ขนาดกำลังการผลิตติดตั้งไม่เกิน 10 กิโลวัตต์ (kWp) ที่จะติดตั้งหรือติดตั้ง Solar PV Rooftop แล้ว โดยเน้นให้ผลิตไฟฟ้าใช้เอง เพื่อลดค่ากระแสไฟฟ้า และส่วนที่เหลือสามารถขายไฟให้การไฟฟ้าได้ ในอัตรารับซื้อ 2.2 บาท/หน่วย เป็นระยะเวลา 10 ปี
• ต้องเป็นเจ้าของเครื่องวัดหน่วยไฟฟ้า (ชื่อเดียวกับชื่อในบิลค่าไฟฟ้า) และเครื่องวัดหน่วยไฟฟ้าต้องเป็นทรัพย์สินของการไฟฟ้า
• ในกรณีชื่อผู้ที่ยื่นขอผลิตไฟฟ้าไม่ตรงกับชื่อเจ้าของเครื่องวัดหน่วยไฟฟ้า อาทิ มีการซื้อขายบ้าน เจ้าของเครื่องวัดหน่วยไฟฟ้าเดิมถึงแก่ความตาย หรือมีการเปลี่ยนชื่อ-สกุล ให้ติดต่อการไฟฟ้าในพื้นที่ที่ใช้ไฟฟ้า เพื่อแก้ไขหรือโอนเปลี่ยนเจ้าของเครื่องวัดหน่วยไฟฟ้าให้ถูกต้องก่อนยื่นขอผลิตไฟฟ้า

โครงการรับซื้อไฟฟ้าจากโซลาร์เซลล์ในปัจจุบันมีอะไรบ้างและให้ผลตอบแทนเท่าไหร่?

โครงการที่เปิดให้ประชาชนทั่วไปขายไฟให้การไฟฟ้าในปัจจุบันหลักๆ คือโครงการโซลาร์ภาคประชาชน ดำเนินการโดยการไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) และการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) ซึ่งมีเงื่อนไขหลักดังนี้

• อัตรารับซื้อ: 2.2 บาทต่อหน่วย (kWh) สำหรับบ้านอยู่อาศัยประเภทที่ 1
• ระยะสัญญา: 10 ปี นับจากวันที่เริ่มขายไฟเชิงพาณิชย์ (COD)
• ขนาดระบบที่รับซื้อ: ไม่เกิน 10 kWp ต่อมิเตอร์ (หรือ 5 kWp สำหรับระบบ 1 เฟส)
• รูปแบบระบบ: On Grid เท่านั้น คือต้องเชื่อมต่อกับสายส่งของการไฟฟ้า

โครงการนี้เน้นให้ผลิตไฟฟ้าไว้ใช้เองเป็นหลักก่อน หากเหลือจึงขายไฟคืน ดังนั้นผู้ที่สงสัยว่าติดโซล่าเซลล์ ขายไฟให้การไฟฟ้า คุ้มไหม ต้องพิจารณาจากทั้งค่าไฟที่ประหยัดได้และรายได้จากการขายส่วนเกินควบคู่กันไป

การขายไฟคืนต้องใช้อุปกรณ์หรือระบบอะไรเพิ่มเติมจากโซลาร์เซลล์ทั่วไป?

นอกจากแผงโซลาร์เซลล์และอินเวอร์เตอร์ที่ใช้งานปกติ การจะขายไฟให้การไฟฟ้าได้ยังต้องมีอุปกรณ์เพิ่มเติม ดังนี้

• มิเตอร์ 2 ทิศทาง (Bidirectional Meter): เป็นมิเตอร์พิเศษที่วัดได้ทั้งไฟที่ซื้อจากการไฟฟ้าและไฟที่ ขายไฟ คืน การไฟฟ้าจะเป็นผู้ติดตั้งให้หลังได้รับอนุมัติ โดยมีค่าเชื่อมต่อระบบเริ่มต้นประมาณ 8,000 บาท (ไม่รวม VAT 7%)
• On Grid Inverter มาตรฐาน: ต้องเป็นอินเวอร์เตอร์แบบ On Grid ที่ได้รับการรับรอง มีฟีเจอร์ป้องกัน Anti-Islanding เพื่อความปลอดภัยในการเชื่อมต่อกับสายส่งของการไฟฟ้า
• อุปกรณ์ป้องกันระบบ: ชุด Protection Relay และระบบ Disconnect Switch ตามข้อกำหนดของการไฟฟ้า ซึ่งผู้ขายระบบที่มีประสบการณ์จะช่วยจัดเตรียมให้ตรงตามมาตรฐาน

เอกสารที่ต้องใช้ประกอบการยื่นขออนุญาตขายไฟฟ้ามีอะไรบ้าง?

ก่อนยื่นขอขายไฟให้การไฟฟ้าต้องเตรียมเอกสารให้พร้อมเพื่อให้กระบวนการผ่านรวดเร็ว โดยเอกสารที่ต้องใช้มีดังนี้

• สำเนาบัตรประชาชนของเจ้าของมิเตอร์
• สำเนาทะเบียนบ้านของสถานที่ติดตั้ง
• บิลค่าไฟฟ้าฉบับล่าสุด (ชื่อต้องตรงกับผู้ยื่นคำขอ)
• แบบแปลนการติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์ (Single Line Diagram) จากผู้ติดตั้ง
• รายละเอียดอุปกรณ์ที่ติดตั้ง ได้แก่ ยี่ห้อและรุ่นของแผงโซลาร์เซลล์และอินเวอร์เตอร์
• หนังสือมอบอำนาจ (กรณีให้ผู้ขายระบบโซลาร์เซลล์ยื่นแทน)

กรณีที่ชื่อผู้ยื่นไม่ตรงกับชื่อเจ้าของมิเตอร์ ต้องดำเนินการโอนเปลี่ยนชื่อมิเตอร์กับการไฟฟ้าในพื้นที่ให้เรียบร้อยก่อน จึงจะยื่นขอขายไฟได้

รายละเอียดที่ต้องกรอกในแบบคำขอขายไฟฟ้ามีอะไรบ้าง?

เมื่อเข้าสู่ระบบยื่นคำขอออนไลน์เพื่อขายไฟให้การไฟฟ้าจะต้องกรอกข้อมูลสำคัญ 5 หมวดหลัก ดังนี้

• ข้อมูลเครื่องวัดฯ - ได้แก่ หมายเลขผู้ใช้ไฟฟ้า (CA Number) และที่ตั้งของมิเตอร์
• ข้อมูลผู้ขอใช้บริการ - ชื่อ-นามสกุล หมายเลขบัตรประชาชน ที่อยู่ และเลขบัญชีธนาคารสำหรับรับเงินค่าขายไฟ
• ข้อมูลแผงโฟโตโวลเทอิก (แผงโซลาร์เซลล์) - ยี่ห้อ รุ่น จำนวนแผง และกำลังผลิตรวม (kWp)
• ข้อมูลอินเวอร์เตอร์ - ยี่ห้อ รุ่น และขนาดกำลังผลิต
• อัปโหลดเอกสารประกอบการพิจารณา - ไฟล์สำเนาเอกสารทุกรายการตามที่กำหนด

แนะนำให้เตรียมข้อมูลและสแกนเอกสารทั้งหมดให้พร้อมก่อนเริ่มกรอก เพราะระบบออนไลน์อาจ timeout หากปล่อยทิ้งไว้นาน

ขั้นตอนการยื่นขออนุญาตขายไฟฟ้าคืออะไร?

ขั้นตอนการยื่นขอขายไฟให้การไฟฟ้าสามารถทำออนไลน์ได้ทั้งหมด โดยมีขั้นตอนหลักดังนี้

• ขั้นที่ 1 ลงทะเบียนออนไลน์: ยื่นแบบคำขอขายไฟฟ้า Online ได้ที่ https://myenergy.mea.or.th/ (กฟน.) หรือ https://ppim.pea.co.th/ (กฟภ.) จากนั้นผู้ยื่น หรือผู้ขายระบบโซลาร์เซลล์ที่ได้รับมอบอำนาจ อัปโหลดเอกสารประกอบให้ครบถ้วน
• ขั้นที่ 2 รอการพิจารณา: การไฟฟ้าพิจารณาแบบคำขอและตรวจสอบ Capacity หรือขนาดพิกัดสูงสุดของหม้อแปลงว่าสามารถรับกำลังผลิตระบบโซลาร์เซลล์ได้หรือไม่ ใช้เวลาประมาณ 7-10 วันทำการ
• ขั้นที่ 3 รับผลและชำระค่าเชื่อมต่อ: ตั้งแต่เริ่มยื่นจนถึงประกาศรายชื่อผู้ผ่านการคัดเลือกจะใช้เวลาประมาณ 1 เดือน เมื่อผ่านแล้วต้องชำระค่าเชื่อมต่อระบบโครงข่ายไฟฟ้า เริ่มต้นประมาณ 8,000 บาท (ไม่รวม VAT 7%) ขึ้นอยู่กับเขตพื้นที่การไฟฟ้า
• ขั้นที่ 4 ลงนามสัญญาซื้อขาย: ลงนามสัญญาซื้อขายไฟฟ้ากับการไฟฟ้า ซึ่งมีอายุสัญญา 10 ปี
• ขั้นที่ 5 ตรวจระบบและกำหนดวัน COD: หลังติดตั้งเสร็จเรียบร้อย การไฟฟ้าจะนัดหมายเพื่อตรวจสอบระบบผลิตไฟฟ้า ทดสอบการเชื่อมต่อโครงข่าย และกำหนดวันจ่ายไฟฟ้าเข้าระบบเชิงพาณิชย์ (COD) จากนั้นจึงเริ่ม ขายไฟ ได้อย่างเป็นทางการ

ระยะเวลาในการพิจารณาอนุมัติคำขอขายไฟฟ้าใช้เวลานานเท่าไหร่?

สำหรับผู้ที่วางแผนจะขายไฟให้การไฟฟ้าควรเผื่อเวลาไว้พอสมควร โดยระยะเวลาโดยรวมในแต่ละช่วงเป็นดังนี้

• การพิจารณาแบบคำขอเบื้องต้น: 7-10 วันทำการ
• ประกาศรายชื่อผู้ผ่านการคัดเลือก: ประมาณ 1 เดือนนับจากวันยื่นคำขอ
• การลงนามสัญญาและชำระค่าเชื่อมต่อ: 1-2 สัปดาห์
• การนัดตรวจระบบและกำหนดวัน COD: 1-4 สัปดาห์ ขึ้นอยู่กับคิวในพื้นที่

โดยรวมแล้วตั้งแต่เริ่มยื่นจนถึงเริ่ม ขายไฟ ได้จริงคาดว่าใช้เวลาประมาณ 2-3 เดือน ดังนั้นควรเริ่มดำเนินการตั้งแต่ช่วงที่ยังอยู่ระหว่างการติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์

หลังจากได้รับการอนุมัติขายไฟฟ้าแล้วต้องดำเนินการอย่างไรต่อ?

เมื่อได้รับการอนุมัติให้ขายไฟให้การไฟฟ้าแล้ว ยังมีขั้นตอนที่ต้องดำเนินการต่อเพื่อให้ระบบพร้อมใช้งานจริง

• ชำระค่าเชื่อมต่อระบบโครงข่ายไฟฟ้าตามอัตราของการไฟฟ้าในพื้นที่
• ลงนามสัญญาซื้อขายไฟฟ้ากับการไฟฟ้า
• รอการไฟฟ้าส่งช่างมาเปลี่ยนมิเตอร์เป็นแบบ 2 ทิศทาง (Bidirectional Meter)
• รอนัดหมายตรวจสอบระบบและทดสอบการเชื่อมต่อโครงข่ายไฟฟ้า
• เมื่อผ่านการทดสอบแล้ว กำหนดวัน COD และเริ่มขายไฟให้การไฟฟ้าได้อย่างเป็นทางการ
• จดบันทึกค่าไฟที่ผลิตได้และขายคืนในแต่ละเดือนเพื่อตรวจสอบความถูกต้องกับบิลค่าไฟ

การคำนวณและการจ่ายเงินค่าไฟฟ้าที่ขายคืนให้กับการไฟฟ้าเป็นอย่างไร?

ระบบการคำนวณการขายไฟให้การไฟฟ้าทำงานโดยมิเตอร์ 2 ทิศทางบันทึกแยกระหว่างหน่วยที่ใช้จากการไฟฟ้าและหน่วยที่ขายคืน โดยหลักการคำนวณเป็นดังนี้

• ค่าไฟที่ต้องจ่ายให้การไฟฟ้า = หน่วยที่ใช้จากสายส่ง × อัตราค่าไฟปกติ
• รายได้จากการขายไฟคืน = หน่วยที่ขายคืน × 2.2 บาท
• การชำระเงินจะทำผ่านการโอนเงินเข้าบัญชีที่แจ้งไว้ตามรอบบิลค่าไฟ

ตัวอย่างการคำนวณ: บ้านติดโซลาร์เซลล์ขนาด 5 kWp ผลิตได้เฉลี่ย 600 หน่วย/เดือน ใช้เองในบ้าน 400 หน่วย และขายคืน 200 หน่วย จะได้รับเงินจากการขายไฟให้การไฟฟ้า 200 × 2.2 = 440 บาท/เดือน หรือ 5,280 บาท/ปี ซึ่งนำมารวมกับค่าไฟที่ประหยัดได้จะทำให้ระยะเวลาคืนทุนสั้นลงอย่างเห็นได้ชัด

ประโยชน์และความท้าทายของการขายไฟฟ้าคืนมีอะไรบ้าง?

การขายไฟให้การไฟฟ้ามีทั้งข้อดีที่น่าสนใจและข้อควรพิจารณา ดังนี้

ประโยชน์:

• ลดระยะเวลาคืนทุนการติดตั้งโซลาร์เซลล์ได้เร็วขึ้น การติดตั้งเพื่อใช้เองและขายไฟควบคู่กันมีระยะคืนทุนประมาณ 7-8 ปี
• สร้างรายได้เสริมจากพลังงานส่วนเกินที่ไม่ได้ใช้ตลอดอายุสัญญา 10 ปี
• ช่วยลดการพึ่งพาพลังงานฟอสซิลและลดคาร์บอนฟุตพรินต์ของครัวเรือน

ข้อควรระวัง:

• อัตรารับซื้อ 2.2 บาท/หน่วย ยังต่ำกว่าอัตราค่าไฟปกติ ดังนั้นควรผลิตไฟฟ้าใช้เองให้มากที่สุดก่อน
• หากติดตั้งเพื่อขายไฟอย่างเดียวโดยไม่ใช้เองเลย ระยะคืนทุนอาจนานถึง 16 ปี
• ต้องมีค่าใช้จ่ายค่าเชื่อมต่อระบบเพิ่มเติมเริ่มต้นประมาณ 8,000 บาท (ไม่รวม VAT)

ข้อจำกัดในการยื่นขอขายไฟฟ้ามีอะไรบ้าง?

แม้จะสนใจขายไฟให้การไฟฟ้าแต่ก็มีข้อจำกัดที่ต้องทราบล่วงหน้า เพื่อวางแผนได้ถูกต้อง

• กรณีใช้ไฟฟ้าระบบ 1 เฟส (220V) ยื่นติดตั้งแผง Solar ได้รวมไม่เกิน 5 kWp/ราย
• กรณีใช้ไฟฟ้าระบบ 3 เฟส (220/380V) ยื่นติดตั้งแผง Solar ได้รวมไม่เกิน 10 kWp/ราย
• เปิดรับซื้อในโควตาที่จำกัดในแต่ละพื้นที่ หากโควตาเต็มต้องรอรอบถัดไป
• หม้อแปลงในบางพื้นที่อาจมี Capacity เต็มแล้ว ทำให้ไม่สามารถรับกำลังผลิตเพิ่มได้
• ต้องใช้ระบบ On Grid เท่านั้น ระบบ Off Grid หรือ Hybrid ที่ไม่เชื่อมสายส่งไม่สามารถขายไฟได้
• อาคารพาณิชย์หรือสำนักงานที่ใช้มิเตอร์ประเภทอื่นไม่อยู่ในเงื่อนไขของโครงการ

ติดโซล่าเซลล์ ขายไฟให้การไฟฟ้า คุ้มไหม?

การติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์เพื่อใช้ไฟในเวลากลางวันอย่างเต็มที่และเผื่อขายไฟให้การไฟฟ้าด้วย อาจมีระยะคืนทุนภายใน 7-8 ปี เรียกว่าคุ้มค่าพอสมควร แต่หากจะติดตั้งเพื่อขายไฟอย่างเดียว จะคืนทุนนานราว 16 ปี ดังนั้นกลยุทธ์ที่ดีที่สุดคือใช้ไฟเองให้มากที่สุด แล้วจึงขายส่วนที่เหลือ

สำหรับผู้ที่ยังลังเลว่าติดโซล่าเซลล์ ขายไฟให้การไฟฟ้า คุ้มไหม คำตอบขึ้นอยู่กับขนาดระบบที่ติดตั้ง ปริมาณแสงแดดในพื้นที่ และพฤติกรรมการใช้ไฟของแต่ละบ้าน แต่โดยรวมแล้วถือเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าในระยะยาว

ผู้ที่สนใจสามารถศึกษาข้อมูลและรายการเอกสารเพิ่มเติมได้ที่:

• การไฟฟ้านครหลวง (MEA): https://myenergy.mea.or.th/ 
• การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA): https://ppim.pea.co.th/ 

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการขายไฟให้การไฟฟ้า

ติด โซ ล่า เซลล์ ขาย ไฟ ให้ การ ไฟฟ้า แล้วเงินจะได้รับเมื่อไหร่ และผ่านช่องทางไหน?

การไฟฟ้าจะโอนเงินค่าขายไฟเข้าบัญชีธนาคารที่แจ้งไว้ตอนทำสัญญา โดยปกติจะจ่ายเป็นรายเดือนพร้อมกับรอบบิลค่าไฟ ผู้ขายไฟควรตรวจสอบยอดเงินกับค่าไฟที่มิเตอร์บันทึกได้ทุกเดือน หากพบความผิดปกติสามารถติดต่อการไฟฟ้าในพื้นที่ได้ทันที

หากหม้อแปลงในพื้นที่เต็ม ยังสามารถติดตั้งโซลาร์เซลล์เพื่อใช้เองได้ไหม?

ได้ครับ การติดตั้งโซลาร์เซลล์เพื่อใช้เองสามารถทำได้โดยไม่ต้องขออนุญาตขายไฟให้การไฟฟ้าเพียงแต่จะไม่สามารถขายส่วนเกินได้จนกว่าหม้อแปลงในพื้นที่จะมี Capacity ว่าง ซึ่งสามารถลงทะเบียนรอคิวไว้ก่อนได้เลย

สัญญา ขายไฟให้การไฟฟ้า 10 ปีหมดแล้ว จะต่อสัญญาได้ไหม และอัตรารับซื้อจะเปลี่ยนไปไหม?

เมื่อสัญญา 10 ปีสิ้นสุดลง สามารถยื่นขอต่อสัญญาหรือยื่นขอใหม่ได้ตามเงื่อนไขของโครงการในขณะนั้น อย่างไรก็ตามอัตรารับซื้อและเงื่อนไขอาจมีการปรับเปลี่ยนตามนโยบายพลังงานของรัฐบาลในอนาคต ดังนั้นควรติดตามประกาศจากการไฟฟ้าและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างสม่ำเสมอ

แหล่งอ้างอิง: https://www.iea.org/,  |https://www.irena.org/