• ลูกค้าบุคคล
  • ...
  • ภาระหนี้สิน คืออะไร ภาระหนี้สินแค่ไหนเรียกว่าปลอดภัย
ภาระหนี้สิน คืออะไร ภาระหนี้สินแค่ไหนเรียกว่าปลอดภัย

04-10-2564

“ชีวิตที่ไร้ภาระหนี้สิน” เป็นสิ่งที่ทุกคนปรารถนา แต่ปัจจุบันการไม่เป็นหนี้อาจเป็นเรื่องลำบาก ดังนั้น การเป็นหนี้ก็ไม่ใช่เรื่องเสียหายทั้งหมด และภาระหนี้สินก็ไม่ได้มีแต่แง่มุมในด้านลบเท่านั้น หากแต่แง่บวกของหนี้ก็ยังมีเช่นกันถ้ารู้จักเป็นหนี้ให้ถูกวิธี หนี้อาจจะกลายเป็นเครื่องมือสร้างความมั่งคั่งให้กับตัวเราได้


ความจริงแล้ว “หนี้” ไม่ใช่เรื่องน่ากลัวเสมอไป เพราะระบบเศรษฐกิจต่างขับเคลื่อนด้วยภาระหนี้สิน อย่างไรก็ตาม ระดับหนี้ที่ดีควรสอดคล้องกับระดับรายได้ และพิจารณาให้ละเอียดก่อนก่อหนี้


ภาระหนี้สิน คืออะไร

หนี้สิน (Liability) คือ ภาระทางการเงินที่บุคคลหรือองค์กรต้องรับผิดชอบชำระคืนให้กับอีกฝ่ายหนึ่ง ไม่ว่าจะเป็นบุคคล สถาบันการเงิน หรือบริษัท โดยหนี้สินมักเกิดขึ้นจาก การกู้ยืมเงิน การผ่อนชำระสินค้า หรือการใช้บริการโดยยังไม่ได้จ่ายเงินครบ
การเป็นหนี้ไม่ใช่เรื่องผิดเสมอไป หากรู้จักบริหารจัดการและใช้ประโยชน์จากหนี้อย่างถูกวิธี เพราะบางครั้ง “หนี้” ก็เป็นเครื่องมือสำคัญในการสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจและเพิ่มมูลค่าทางทรัพย์สินในอนาคต

 

ภาระหนี้สิน มีกี่ประเภท

โดยทั่วไป “หนี้สิน” สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่ หนี้ดี (Good Debt) และ หนี้ไม่ดี (Bad Debt) ซึ่งแต่ละประเภทมีผลต่อชีวิตทางการเงินของคุณแตกต่างกันไป

 

หนี้ดี คืออะไร

“หนี้ดี” หมายถึงภาระหนี้สินที่เกิดขึ้นแล้วช่วยให้เกิดผลตอบแทนหรือมูลค่าเพิ่มในอนาคต เช่น

  • หนี้เพื่อซื้อบ้านหรืออสังหาริมทรัพย์
  • หนี้เพื่อซื้อรถยนต์ที่ใช้ในการประกอบอาชีพ
  • หนี้จากการลงทุนในธุรกิจหรือการศึกษา

หนี้ประเภทนี้ถือว่ามีประโยชน์ เพราะช่วยสร้างทรัพย์สินหรือรายได้เพิ่มขึ้นในระยะยาว แต่ผู้กู้ควรมี แผนบริหารการชำระหนี้อย่างเป็นระบบ เพื่อไม่ให้ภาระหนี้กลายเป็นภาระหนักในภายหลัง

 

หนี้ไม่ดี หรือหนี้ที่ไม่ก่อประโยชน์คืออะไร

“หนี้ไม่ดี” หมายถึงภาระหนี้สินที่ไม่สร้างผลตอบแทน และมักมีอัตราดอกเบี้ยสูง เช่น

  • หนี้บัตรเครดิต
  • สินเชื่อส่วนบุคคล
  • การกู้ยืมเงินโดยไม่มีวัตถุประสงค์ที่จำเป็น

หนี้ประเภทนี้ส่วนใหญ่มักเกิดจากเหตุฉุกเฉินหรือการใช้จ่ายเกินตัว เช่น การซ่อมบ้าน ซ่อมรถ หรือค่าใช้จ่ายรักษาพยาบาลโดยไม่วางแผนล่วงหน้า หากหลีกเลี่ยงไม่ได้ ควร กู้เท่าที่จำเป็นและชำระให้ตรงเวลา เพื่อป้องกันปัญหาภาระหนี้สินพอกพูน


อย่างไรก็ตาม พบว่าคนไทยก่อหนี้เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยสิ้นปี 2562 ก่อนเกิดการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัส COVID-19 ตัวเลขหนี้ครัวเรือนของไทยคิดเป็นสัดส่วนต่อมูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) 70% และล่าสุดณ สิ้นไตรมาส 3 ปี 2563 คิดเป็นสัดส่วนต่อ GDP ที่ 86.6% (ข้อมูลจากธนาคารแห่งประเทศไทย) ซึ่งหนี้ครัวเรือนแบ่งออกได้เป็น หนี้บุคคลที่มีหลักประกัน เช่น หนี้เงินกู้ซื้อบ้าน หนี้เช่าซื้อรถยนต์ เป็นต้น และหนี้ส่วนบุคคลที่ไม่มีหลักประกัน เช่น หนี้บัตรเครดิตและหนี้เงินกู้เพื่อการบริโภคอื่น ๆ เป็นต้น


สังเกตได้ว่าราว 1 สัปดาห์ก่อนถึงวันเงินเดือนออกจะได้ยินประโยค “ใกล้สิ้นเดือน ก็เหมือนสิ้นใจ”   สาเหตุหลัก ๆ มาจาก รายจ่ายมากกว่ารายรับ 

สาเหตุของการเป็นหนี้มีอะไรบ้าง

หลายคนอาจไม่รู้ว่าต้นเหตุของการเป็นหนี้ไม่ได้มาจาก “รายได้น้อย” เพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากพฤติกรรมทางการเงินและเหตุการณ์ไม่คาดคิดในชีวิตประจำวัน เช่น

  1.  การใช้จ่ายเกินตัว 
    เป็นสาเหตุหลักของการเกิดภาระหนี้สิน ผู้คนมักใช้เงินเกินรายได้จากการซื้อของฟุ่มเฟือย ใช้บัตรเครดิตโดยไม่ควบคุม หรือใช้จ่ายตามไลฟ์สไตล์ที่ไม่สมดุลกับรายได้จริง
  2. เหตุการณ์ไม่คาดฝัน 
    บางครั้งชีวิตอาจต้องเผชิญเหตุการณ์ฉุกเฉิน เช่น การเจ็บป่วยกะทันหัน อุบัติเหตุ การตกงาน หรือภัยธรรมชาติ ทำให้ต้องกู้ยืมเงินเพื่อรับมือกับสถานการณ์เฉพาะหน้า
  3. ขาดความรู้ด้านการเงิน 
    อีกหนึ่งปัจจัยที่ทำให้คนจำนวนมากตกอยู่ในวงจรหนี้ คือ การขาดความเข้าใจเรื่องการบริหารเงิน เช่น ไม่รู้จักวางแผนรายรับรายจ่าย ไม่แยกเงินออมกับเงินใช้ หรือไม่รู้วิธีจัดการภาระหนี้สินอย่างถูกต้อง ส่งผลให้เกิดการกู้ซ้ำซ้อน และเสี่ยงต่อปัญหาทางการเงินในระยะยาว

มีหนี้แค่ไหนถึงจะเรียกว่าปลอดภัย

 ระดับความปลอดภัยแต่ละคนแตกต่างกัน ซึ่งวิธีที่วัดว่าหนี้ระดับไหนถึงปลอดภัย เรียกว่า อัตราส่วนภาระหนี้สินต่อรายได้รวม (Debt to Income Ratio : DTI)

สูตร อัตราส่วนเช็กภาระหนี้ต่อรายได้รวม 

ภาระหนี้สินรายเดือน / รายได้ต่อเดือน X 100

รายได้ในแต่ละเดือน เช่น เงินเดือน ค่าโอที รับจ้างทำงานพิเศษ เงินปันผล เป็นต้น


ภาระหนี้สินในแต่ละเดือนที่ต้องจ่าย เช่น ผ่อนบ้าน ผ่อนรถ ค่าสาธารณูปโภคต่าง ๆ ค่าบัตรเครดิต เป็นต้น


วิธีคำนวณ ให้รวมหนี้ที่ต้องจ่ายทั้งหมดในแต่ละเดือนแล้วหารด้วยรายได้รวมในแต่ละเดือน


สมมติว่าเดือนมกราคม มีรายรับทั้งหมด 60,000 บาท มีภาระหนี้สินที่ต้องจ่ายทั้งสิ้น 20,000 บาท ผลลัพธ์ คือ 33.33% (20,000/60,000 x 100) หมายความว่า อัตราส่วนภาระหนี้ต่อรายได้รวมเท่ากับ 33.33%


คือ ทุก ๆ รายได้ 100 บาท จะต้องจ่ายหนี้ 33.33 บาท


ถ้าอัตราส่วนภาระหนี้สินต่อรายได้รวมเท่ากับ 36% หรือต่ำกว่า แสดงว่ามีสุขภาพทางการเงินแข็งแรงมาก มีการบริหารจัดการหนี้ที่ดี และถ้าต้องการกู้ยืมเพิ่มก็มีโอกาสที่จะขอสินเชื่อผ่านได้ง่าย


37 - 42% ถือว่าฐานะทางการเงินยังอยู่ในขั้นที่ดี มีความสามารถในการจ่ายหนี้แต่ละเดือนได้ตามปกติ แต่ถ้าลดหนี้ลงไปได้ก็ควรลด


43 - 49% ถ้ามีหนี้ที่ต้องจ่ายในแต่ละเดือนระดับนี้ แสดงว่ากำลังมีปัญหาเรื่องหนี้สิน หมายความว่า กำลังเริ่มก่อหนี้เกินตัว จึงควรลดหนี้ที่ไม่จำเป็นลงให้เร็วที่สุด เป็นการตัดไฟแต่ต้นลม


50% ขึ้นไป ถ้ามีหนี้ระดับนี้ถือว่าอยู่ในขั้นอันตราย หมายความว่าหาเงินมาเท่าไหร่ ครึ่งหนึ่งต้องนำไปจ่ายหนี้ ต้องรีบแก้ไขด่วนด้วยการหยุดก่อหนี้ใหม่ และพยายามปลดหนี้เก่าให้หมดเร็วที่สุด

อัตราส่วนภาระหนี้สินต่อรายได้รวมสำคัญอย่างไร 

อัตราส่วนภาระหนี้สินต่อรายได้รวม คือเปอร์เซ็นต์ของรายได้รวมต่อเดือนของตัวเองที่นำไปชำระหนี้รายเดือน เพื่อกำหนดระดับความเสี่ยงในการกู้ยืม ถ้าอัตราส่วนดังกล่าวอยู่ในระดับต่ำ แสดงให้เห็นถึงความสมดุลที่ดีระหว่างหนี้และรายได้ ในทางกลับกันถ้าอยู่ในระดับสูงแสดงว่ามีหนี้มากเกินไปเมื่อเทียบกับรายได้ที่ได้รับในแต่ละเดือน


โดยปกติผู้ที่มีอัตราส่วนภาระหนี้สินต่อรายได้รวมในระดับต่ำมักจะสามารถจัดการการชำระหนี้ในแต่ละเดือนได้อย่างมีประสิทธิภาพ และผู้ให้บริการสินเชื่อทางการเงิน เช่น ธนาคาร ต้องการเห็นอัตราส่วนดังกล่าวอยู่ในระดับต่ำ เพราะสะท้อนให้เห็นว่าผู้กู้มีศักยภาพในการชำระหนี้ หรืออย่างน้อย ๆ ผู้ขอกู้จะได้รับการพิจารณาสินเชื่อมากขึ้น

ควรเริ่มจัดการภาระหนี้สินจากจุดไหนก่อน

จุดเริ่มต้นของการจัดการหนี้อย่างมีประสิทธิภาพ คือ การทำความเข้าใจสถานะทางการเงินของตนเอง ว่ามีรายรับ รายจ่าย และหนี้สินประเภทใดบ้าง เพื่อจะสามารถวางแผนได้ตรงจุด ซึ่งเครื่องมือที่ดีที่สุดคือ “งบประมาณส่วนบุคคล”


ทำงบประมาณส่วนบุคคลช่วยอย่างไร

การทำงบประมาณรายเดือนจะช่วยให้คุณเห็นภาพรวมทางการเงินอย่างชัดเจน โดยควรแบ่งออกเป็น 3 ส่วนหลักคือ

  • รายได้ทั้งหมดที่ได้รับ
  • รายจ่ายประจำและรายจ่ายไม่ประจำ
  • เงินที่กันไว้สำหรับการชำระหนี้

เมื่อเห็นโครงสร้างเหล่านี้ชัดเจน คุณจะสามารถกำหนดได้ว่าในแต่ละเดือนสามารถชำระหนี้ได้เท่าไหร่โดยไม่กระทบค่าใช้จ่ายจำเป็น

 

 

หนี้แบบไหนควรชำระก่อน

ควรให้ความสำคัญกับการชำระ หนี้ที่มีดอกเบี้ยสูงที่สุดก่อน เช่น หนี้บัตรเครดิต หรือสินเชื่อหมุนเวียน เพราะหนี้เหล่านี้จะเพิ่มภาระดอกเบี้ยอย่างรวดเร็ว การจัดลำดับการจ่ายหนี้อย่างมีระบบจะช่วยลดต้นทุนทางการเงินในระยะยาว

 

หากชำระหนี้ไม่ไหว ควรทำอย่างไร

หากเริ่มรู้สึกว่าภาระหนี้สินเกินกำลัง ไม่ควรหนีหนี้ แต่ควรติดต่อเจ้าหนี้โดยตรงเพื่อ ขอปรับโครงสร้างหนี้ หรือ ขยายระยะเวลาการชำระ เจ้าหนี้ส่วนใหญ่พร้อมให้ความร่วมมือหากผู้กู้แสดงความตั้งใจชำระหนี้อย่างจริงใจ เพราะการปรับโครงสร้างหนี้ช่วยให้คุณลดภาระรายเดือนและสามารถกลับมาควบคุมการเงินได้อีกครั้ง
 

การรวมหนี้คืออะไร และเหมาะกับใคร

“การรวมหนี้” (Debt Consolidation) คือการนำหนี้หลายก้อน เช่น หนี้บัตรเครดิตหรือสินเชื่อส่วนบุคคล มารวมเป็นหนี้ก้อนเดียวภายใต้สัญญาใหม่ เพื่อให้ง่ายต่อการบริหารและลดดอกเบี้ยรวม
เหมาะสำหรับผู้ที่มีหนี้หลายบัญชีและต้องการควบคุมการชำระเงินให้มีเพียงงวดเดียวต่อเดือน

ตัวอย่างเช่น การใช้สินเชื่อรวมหนี้จากสถาบันการเงินต่าง ๆ ที่ให้อัตราดอกเบี้ยต่ำกว่าเดิม จะช่วยลดค่างวดรายเดือน เพิ่มสภาพคล่อง และทำให้สามารถวางแผนใช้จ่ายได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

 

ทำไมวินัยทางการเงินถึงสำคัญในการจัดการภาระหนี้สิน

ต่อให้มีเครื่องมือทางการเงินที่ดีเพียงใด หากขาดวินัยทางการเงิน หนี้ก็จะกลับมาอีก วินัยทางการเงินจึงหมายถึง

  • การชำระหนี้ตรงเวลา
  • ไม่สร้างหนี้ใหม่โดยไม่จำเป็น
  • เก็บออมส่วนหนึ่งของรายได้ไว้ใช้ในยามฉุกเฉิน

การรักษาวินัยทางการเงินจะช่วยให้คุณหลุดพ้นจากหนี้สินได้อย่างยั่งยืน


ในการดำเนินชีวิต บางครั้งก็มีความจำเป็นที่จะต้องใช้เงินก้อนใหญ่จำนวนมากกว่าเงินออมที่มีอยู่ เช่น ซื้อที่อยู่อาศัย ซื้อเครื่องมือเพื่อประกอบอาชีพ หรือค่าใช้จ่ายในการศึกษา ทำให้มีความจำเป็นต้องก่อหนี้หรือขอสินเชื่อจากธนาคาร โดยหากสามารถบริหารจัดการหนี้ได้ดีมีประสิทธิภาพ การก่อหนี้ย่อมสร้างคุณค่าและสร้างอนาคตที่ดีในระยะยาว


สนใจสมัครสินเชื่อส่วนบุคคล ได้ที่ SCB EASY App หรือธนาคารไทยพาณิชย์ทุกสาขา หรือดูรายละเอียดที่ https://www.scb.co.th/th/personal-banking/loans/up.html

เรื่องอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

เรื่องอื่นๆ ที่คุณอาจสนใจ