ในขณะที่อัตราเร่งของการเกิดสตาร์ทอัพทั่วโลกยังไม่หยุดยั้ง แต่ตัวเลขที่พุ่งตามมาคือบรรดาผู้ไปไม่ถึงฝันแล้ว เพราะในโลกความจริงมีผู้เล่นหน้าใหม่ไม่กี่รายเท่านั้นที่ทะยานเทียบชั้นกิจการระดับยอดปิรามิด

แม้ว่าความสำเร็จอาจไม่มีสูตรสำเร็จ แต่องค์ประกอบที่สกัดออกมาได้จากสตาร์ทอัพที่เติบโตอย่างมั่นคงหลายราย มีบางจุดร่วมน่าสนใจ และเป็นแนวทางให้ผู้กำลังจะเริ่มนับหนึ่งได้ทบทวนอีกครั้งว่าเส้นทางของตัวเองมีแนวโน้มจะไปได้สวยหรือสั่นคลอนตั้งแต่ก้าวแรก

เริ่มจาก “แรงบันดาลใจ” เป็นสิ่งแรกที่ทุกรายต้องใช้เป็นจุดเริ่มต้นขายฝัน แต่จะทำให้นักลงทุนกล้าเสี่ยงกับไอเดียนั้น ต้องทำแรงบันดาลใจให้เห็นเป็นรูปร่างว่าจะสร้างผลตอบแทนอย่างไร อันดับแรกที่กิจการขนาดเล็กต้องมีคือ “ทีมสุดเจ๋ง” เพราะเมื่อนักลงทุนมองเห็นข้อนี้ คุณมีโอกาสดีกว่า 75% แล้ว ที่เหลือคือการเข้าไปเล่นใน “ตลาดขนาดใหญ่ เติบโตดี และมีศักยภาพสูง” ที่คุณอาจจะใช้องค์ประกอบนี้เพียง 25% ก็เพียงพอ แต่หากองค์ประกอบสองข้อนั้นของคุณยังไม่แข็งแกร่งพอ บางทีการ “เจาะจงกลุ่มลูกค้า” ให้เห็นชัดว่ามีในมือแน่ๆ ก็อาจจะเข้ามาช่วยเสริมได้

ตัวอย่างเช่น แอร์บีเอ็นบี (Airbnb) ธุรกิจแบ่งปันที่พักซึ่งมีจุดเริ่มต้นของการเข้ามาเปลี่ยนอุตสาหกรรมจากก้าวเล็กๆ เมื่อเพื่อนสองคนคือ ไบรอัน เชสกี และโจ เกบเบีย เปิดบ้านของตัวเองเพื่อรองรับลูกค้าที่หาโรงแรมไม่ได้ ในช่วงที่มีงานประชุมด้านการออกแบบมาจัดในซานฟรานซิสโก ทำให้ความต้องการที่พักหนาแน่นมาก แม้ว่าจะได้ลูกค้ากลุ่มแรก 3 คนประเดิมไปแล้ว แต่ไอเดียนี้ก็จุดประกายบรรเจิด หลังจากพวกเขาได้รับอีเมลจากลูกค้าอื่นๆ ว่ามีที่พักในประเทศอื่นๆ เปิดให้บริการด้วยหรือไม่ ทำให้ทั้งสองคนตัดสินใจทำเว็บไซต์ขึ้นมา ด้วยการใช้จุดแข็งของตัวเองที่เรียนมาทางด้านการออกแบบ และเพิ่มทีมเวิร์คผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีอย่าง เนท เบลชาร์ชซิค เข้ามาเติมเต็ม พร้อมเอื้อมมือเข้าหาลูกค้าที่รอตอบรับธุรกิจแนวใหม่นี้อยู่แล้ว

จนถึงวันนี้ ไม่ต้องบอกกล่าวถึงความสำเร็จ เพราะแอร์บีเอ็นบีถือเป็นผู้เล่นที่เข้ามาเขย่าวงการธุรกิจโรงแรมแบบดั้งเดิม และสร้างความสำเร็จเป็นธุรกิจเติบโตไปทั่วโลกได้จริง

เมื่อเจาะลึกถึงองค์ประกอบเรื่องทีม อีกข้อมูลน่าสนใจซึ่งเคยมีการสำรวจรวบรวมไว้คือข้อ 2 “ความน่าเชื่อถือ” และข้อ 3 “ความเกี่ยวเนื่อง” ที่ทีมต้องมีต่อธุรกิจนั้นๆ เป็นพื้นฐาน โดยความน่าเชื่อถือสามารถหาได้จากปัจจัยต่างๆ อาทิ จบการศึกษาจากสถาบันที่ได้การยอมรับสูง, เคยทำงานกับบริษัทมีชื่อเสียง, ทำโครงการชนะการประกวดแข่งขันมาก่อน, เคยมีประสบการณ์ก่อตั้งธุรกิจมาก่อน และมีประวัติเคยทดลองสิ่งสร้างสรรค์อื่นที่คนส่วนมากจะไม่ทำ (เช่น เขียนโค้ดเป็น, ผลิตโดรนได้ ตั้งแต่อายุยังไม่ 15 ปี เป็นต้น) โดย 30% ของทีมที่มีความน่าเชื่อถือสูง จะมีคุณสมบัติดังกล่าว 2 ข้อขึ้นไป

ส่วนความเกี่ยวเนื่องนั้น หมายถึง ทีมที่มีประสบการณ์จากการเรียนในสายตรง หรือโชกโชนด้านการทำงานและรู้จักอุตสาหกรรมนั้นดีมาก่อน เพราะนั่นหมายถึงการมีมุมมองลึกซึ้งมากพอที่จะเห็นช่องว่าง หรือจุดที่จะเข้ามาทำลายกำแพงเพื่อแก้ไข และสร้างทางเลือกใหม่ๆ ให้กับลูกค้า

ยกตัวอย่างเช่น สองผู้ก่อตั้งแอปพลิเคชันสนทนา WhatsApp อย่าง Jan Koum และ Brian Acton ที่บ่มเพาะตัวเองด้วยการเรียนรู้ด้านโปรแกรมคอมพิวเตอร์และเข้าสู่วงการแฮคเกอร์มาตั้งแต่วัยรุ่น เมื่อเข้าสู่วงการอาชีพกับบริษัทชั้นนำอย่าง Yahoo และเริ่มหงุดหงิดกับบริษัทที่หันไปโฟกัสเรื่องโฆษณามากกว่าใส่ใจลูกค้า จึงต้องการสร้างความเปลี่ยนแปลง และผุดแนวคิดแอปพลิเคชันนี้ออกมา

ในอดีต แม้ทั้งสองเคยสมัครงานกับเฟซบุ๊กแล้วถูกปฏิเสธ แต่ต่อมา WhatsApp นับเป็นผลงานจากการบ่มเพาะความน่าเชื่อถือและกลั่นมาจากประสบการณ์ที่เกี่ยวข้อง ทำให้ได้รับดีลเสนอซื้อกิจการจากเฟซบุ๊กในปี 2557 หรือห้าปีหลังจากก่อตั้งเท่านั้น

แม้ว่าคุณจะยังไม่มีทีมเวิร์คสุดเจ๋งในเบื้องต้น การเทน้ำหนักมาให้กับเรื่องตลาดและเจาะกลุ่มลูกค้าให้ชัดเจน จึงเป็นเรื่องจำเป็น แต่ต้องพึงระวังไว้ว่า ไม่ใช่ทุกตลาดที่มีการเจียระไนให้เห็นโอกาสพร้อมไว้แล้วก่อนคุณจะเริ่มต้น เพราะความต้องการของตลาดมักเคลื่อนตัวและปรับเปลี่ยนทิศไปได้เรื่อยๆ

อาทิ อูเบอร์ ที่ไม่ได้เข้ามาด้วยการสร้างตลาดใหม่ในการขนส่งสาธารณะ แต่เข้ามาชิงเค้กในตลาดเดิมที่มีฐานลูกค้าขนาดใหญ่ ด้วยการใช้กลยุทธ์ที่พลิกโฉมมากกว่า และยืนระยะอยู่ได้ด้วยการนำเสนอบริการที่มีประสิทธิภาพและเป็นมิตรต่อผู้ใช้

ไม่ว่าจะเลือกเดินด้วยทีมที่แข็งแกร่ง หรือเข้าไปเล่นในตลาดที่มีศักยภาพ แต่อย่าลืมว่าการผสมผสานทั้งแรงบันดาลใจ ประเมินความเป็นไปได้ในโลกความเป็นจริง พร้อมยืดหยุ่นและปรับเปลี่ยนตามสถานการณ์และปัญหาที่เข้ามาตลอดเวลา เป็นสิ่งที่คุณต้องเตรียมไว้ หากต้องการไต่ไปถึงบันไดขั้นสูงสุดตามรอยหัวกะทิชั้นนำที่ทำสำเร็จมาแล้ว