รอยเท้าคาร์บอน: ตัวเลขเล็กที่ซ่อนผลกระทบใหญ่

ในแต่ละวันเราต่างสร้าง “รอยเท้าคาร์บอน” (Carbon Footprint) อยู่ตลอดเวลา ไม่ว่าจะเป็นการเดินทาง การบริโภคอาหาร การช้อปปิ้ง การใช้ไฟฟ้า การทิ้งขยะ ฯลฯ  ลองมาเช็คดูว่าตัวเลขเหล่านี้ซ่อนอยู่ในชีวิตประจำวันของในแต่ละกิจกรรมใดบ้าง และเราจะปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเล็ก ๆ น้อย ๆ เพื่ออยู่อย่างยั่งยืนได้อย่างไร

รอยเท้าคาร์บอนคืออะไร?

รอยเท้าคาร์บอน หรือ Carbon Footprint คือปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่เราปล่อยออกมาจากกิจกรรมต่างๆ โดยทั่วไป เราวัดเป็น “ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (t CO₂e)” เพื่อให้ง่ายต่อการเปรียบเทียบ โดยแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ

• รอยเท้าคาร์บอนส่วนบุคคล (Personal Carbon Footprint): เกิดจากกิจกรรมของบุคคล เช่น เดินทาง ใช้ไฟฟ้า บริโภคอาหาร
• รอยเท้าคาร์บอนของผลิตภัณฑ์ (Product Carbon Footprint): เกิดจากกระบวนการผลิต ขนส่ง และจัดการของเสียของสินค้าหรือบริการ ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ

ตัวเลขรอยเท้าคาร์บอนที่ซ่อนอยู่ในชีวิตประจำวัน 

ในชีวิตประจำวันของเรา มีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตลอดเวลาลองมาดูว่าแต่ละกิจกรรมมีเท่าไหร่บ้าง* 

การบริโภคอาหาร

อาหารที่เรากินมีผลต่อรอยเท้าคาร์บอนอย่างมาก โดยเฉพาะ เนื้อสัตว์ ซึ่งมีกระบวนการผลิตที่ต้องใช้น้ำและพลังงานสูง รวมถึงมีการปล่อยก๊าซมีเทนจากปศุสัตว์

• เนื้อวัว: การผลิตเนื้อวัว 1 กิโลกรัม ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ประมาณ 14−26 กิโลกรัม
• เนื้อหมู: การผลิตเนื้อหมู 1 กิโลกรัม ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ประมาณ 3−4 กิโลกรัม
• ข้าว: การผลิตข้าว 1 กิโลกรัม ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ประมาณ 2.5−3 กิโลกรัม
• ผักและผลไม้: โดยเฉลี่ยมีค่าต่ำกว่าเนื้อสัตว์มาก โดยการบริโภคผัก 1 กิโลกรัม ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เพียงประมาณ 0.3−0.5 กิโลกรัม

การเดินทาง

การเดินทางด้วยยานพาหนะเป็นอีกหนึ่งปัจจัยหลักที่ปล่อยคาร์บอนสูง

• รถยนต์ส่วนตัว: รถยนต์ใช้น้ำมันดีเซล 1 ลิตร ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ประมาณ 2.68 กิโลกรัม
• รถโดยสารประจำทาง: การเดินทางด้วยรถโดยสาร 1 คน/กิโลเมตร ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ประมาณ 0.12 กิโลกรัม
• รถไฟฟ้า: การเดินทางด้วยรถไฟฟ้า 1 คน/กิโลเมตร ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เพียงประมาณ 0.02 กิโลกรัม ซึ่งถือว่าน้อยมากเมื่อเทียบกับรถยนต์ส่วนตัว

การใช้ไฟฟ้า

• การผลิตไฟฟ้าส่วนใหญ่ยังคงต้องพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
• การใช้ไฟฟ้าในบ้าน: การใช้ไฟฟ้า 1 หน่วย (1 kWh) ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ประมาณ 0.59 กิโลกรัม (ค่าเฉลี่ยในประเทศไทย)

*ตัวเลขเหล่านี้เป็นค่าประมาณการและอาจแตกต่างกันไปตามแหล่งข้อมูลและพฤติกรรมการบริโภค

ตัวเลขเปรียบเทียบรอยเท้าคาร์บอนระดับโลก:

• คนไทยเฉลี่ย: 3.7 ตัน CO₂/ปี*
• คนอเมริกัน: 16 ตัน CO₂/ปี **
• เป้าหมายโลก: ไม่เกิน 2.3 ตัน CO₂/ปี ภายในปี 2030 ***

จากข้อมูลดังกล่าวจะเห็นได้ว่าเพื่อช่วยโลกใบนี้ คนไทยต้องลดลงการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลงประมาณ 40% ซึ่งนำไปสู่การลดรอยเท้าคาร์บอน ในชีวิตประจำวัน  ซึ่งการลดรอยเท้าคาร์บอน ไม่ใช่เรื่องยาก แต่ต้องอาศัยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเล็กๆ น้อยๆ ในชีวิตประจำวัน ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิด "Live Sustainably อยู่ อย่าง ยั่งยืน" ของธนาคารไทยพาณิชย์ (SCB) ที่ต้องการชวนทุกคนมาร่วมกันสร้างความยั่งยืนในทุกมิติ ทั้งในระดับบุคคล องค์กร และสังคม การรู้จักและเข้าใจตัวเลขเหล่านี้ จะช่วยให้เราตระหนักถึงผลกระทบที่เรามีต่อสิ่งแวดล้อม และสามารถเริ่มต้นสร้างการเปลี่ยนแปลงเล็กๆ เพื่อโลกของเราได้ในทุกๆ วัน ร่วมกัน "Live Sustainably อยู่ อย่าง ยั่งยืน" เพื่อส่งต่อโลกที่น่าอยู่ให้คนรุ่นหลังต่อไป โดยสามารถเริ่มลงมือทำได้ทันที เช่น

• ลดการบริโภคเนื้อสัตว์: ลองเปลี่ยนมาเป็นอาหารที่มีพืชเป็นหลัก หรือลดปริมาณการกินเนื้อวัว เพื่อรอยเท้าคาร์บอน ภาคปศุสัตว์
• เดินทางด้วยระบบขนส่งสาธารณะ: ใช้รถเมล์ รถไฟฟ้า หรือปั่นจักรยานแทนการใช้รถยนต์ส่วนตัว
• ประหยัดพลังงาน: ปิดไฟเมื่อไม่ใช้ ถอดปลั๊กเครื่องใช้ไฟฟ้า และเลือกใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าที่ประหยัดพลังงาน ซึ่ง SCB เองก็มีเป้าหมายลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากการดำเนินงานของธนาคารให้เป็น Net Zero ภายในปี 2030 และส่งเสริมสินเชื่อเพื่อความยั่งยืนให้กับลูกค้า เพื่อให้ทุกคนสามารถปรับตัวสู่สังคมคาร์บอนต่ำได้อย่างแท้จริง
•  ใช้ทรัพยากรอย่างรู้คุณค่า: การเลือกซื้อสินค้าที่มีบรรจุภัณฑ์น้อยลง หรือเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ก็เป็นอีกหนึ่งวิธีที่เราจะช่วยลดปริมาณขยะและรอยเท้าคาร์บอนได้ ซึ่ง SCB ก็มีส่วนร่วมในการลดขยะ เช่น การใช้ขวดพลาสติกชนิด rPET เพื่อลดขยะทะเล

การรู้จักและเข้าใจตัวเลขเหล่านี้ จะช่วยให้เราตระหนักถึงผลกระทบที่เรามีต่อสิ่งแวดล้อม และสามารถเริ่มต้นสร้างการเปลี่ยนแปลงเล็กๆ เพื่อโลกของเราได้ในทุกๆ วัน 

มาร่วมกับ SCB “Live Sustainably – อยู่ อย่าง ยั่งยืน” เพื่อเปลี่ยนรอยเท้าที่เราทิ้งไว้ ให้เบาลง และส่งต่อโลกที่น่าอยู่ให้กับคนรุ่นต่อไป

หมายเหตุ 

*อ้างอิงข้อมูลจาก ceicdata.com

** อ้างอิงข้อมูลจาก css.umich.edu

***อ้างอิงข้อมูลจาก ieep.eu