ในทางกลับกัน สถานะบุตรชอบด้วยกฎหมายของคุณพ่อไม่ได้เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ ซึ่งถ้าหากไม่ได้เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของคุณพ่อ ก็จะทำให้คุณพ่อและบุตรนั้นไม่มีสิทธิตามกฎหมาย เช่น 

• คุณพ่อไม่มีสิทธิในเรื่องอำนาจปกครองบุตร 
• คุณพ่อไม่มีสิทธิกำหนดที่อยู่ของบุตร 
• คุณพ่อไม่มีสิทธิฟ้องคดีแทนบุตรที่เป็นผู้เยาว์ 
• ทั้งคุณพ่อและบุตรต่างเสียสิทธิในการหักลดหย่อนภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาระหว่างกัน
• คุณพ่อและบุตรต่างเสียสิทธิในการรับมรดกในฐานะทายาทโดยธรรมของแต่ละฝ่าย เป็นต้น

บุตรจะมีสถานะเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของคุณพ่อได้จะเป็นกรณีตัวอย่างดังต่อไปนี้ เช่น

1. เป็นบุตรที่เกิดจากคุณพ่อและคุณแม่ที่ได้จดทะเบียนสมรสกัน
2. เป็นบุตรที่เกิดจากคุณพ่อและคุณแม่ที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกันในขณะที่บุตรนั้นเกิด แต่ได้มาจดทะเบียนสมรสกันในภายหลังจากที่บุตรนั้นเกิด 
3. เป็นบุตรที่เกิดภายใน 310 วันนับแต่วันที่การสมรสระหว่างคุณพ่อและคุณแม่ได้สิ้นสุดลง
4. เป็นบุตรที่เกิดจากคุณพ่อและคุณแม่ที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกัน แต่คุณพ่อได้จดทะเบียนรับรองบุตร
5. เป็นบุตรที่เกิดจากคุณพ่อและคุณแม่ที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกัน แต่ศาลได้พิพากษาว่าเป็นบุตรของคุณพ่อ

สำหรับบุตรที่เกิดจากคุณพ่อและคุณแม่ที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกัน แต่คุณพ่อได้มีการรับรองโดยพฤตินัยว่าเป็นบุตร ซึ่งการรับรองโดยพฤตินัยนี้ก็มีได้หลากหลายวิธี เช่น ให้ใช้นามสกุล ส่งเสียให้เรียนหนังสือ ส่งเสียเลี้ยงดู แสดงออกให้บุคคลภายนอกเข้าใจว่าเป็นบุตรของตนเอง เป็นต้น ในกรณีของการรับรองโดยพฤตินัยนี้ก็ไม่ได้ทำให้บุตรนั้นกลายเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของคุณพ่อ แต่จะมีผลเพียงให้บุตรนั้นมีฐานะเป็นทายาทโดยธรรมของคุณพ่อ ซึ่งจะทำให้มีสิทธิได้รับมรดกของคุณพ่อในฐานะทายาทโดยธรรม ถึงแม้คุณพ่อจะได้มีการรับรองโดยพฤตินัยว่าเป็นบุตร แต่การรับรองนี้ก็ไม่ได้ทำให้คุณพ่อมีสิทธิเป็นทายาทโดยธรรมของบุตร ดังนั้นถ้าหากบุตรเสียชีวิตโดยไม่ได้ทำพินัยกรรมไว้ คุณพ่อจะไม่มีสิทธิได้รับมรดกของบุตรในฐานะทายาทโดยธรรม

จากที่กล่าวมาข้างต้น จะเห็นได้ว่าการเป็นทายาทโดยธรรมนั้นมีความสำคัญมากเลยนะครับ ในยุคปัจจุบันที่หลายๆ ท่านอาจจะเลือกใช้ชีวิตคู่อยู่ด้วยกันโดยที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส หากมีบุตรก็อาจจะต้องพิจารณาในเรื่องของการเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายเหล่านี้ด้วย เพราะสิทธิต่างๆ ย่อมต้องเป็นไปตามที่กฎหมายกำหนดไว้ หากต้องการที่จะได้สิทธิเหล่านั้น การเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายจึงเป็นสิ่งที่สำคัญครับ

บทความโดย : ดร.นิติ เนื่องจำนงค์ ผู้อำนวยการอาวุโส Wealth Planning and Family Office

ลูกค้า SCB PRIVATE BANKING ที่สนใจในเรื่องบริหารสินทรัพย์ครอบครัวเพื่อส่งต่อความมั่งคั่งจากรุ่นสู่รุ่น สามารถติดต่อ Wealth Planning and Family Office Division ของธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) ได้ที่อีเมล familyofficeteam@scb.co.th หรือที่ปรึกษาด้านการเงินและการลงทุน (RM) ของท่าน