ไม่ว่าจะเดินทางในหรือต่างประเทศ การจัดเตรียมสัมภาระถือเป็นขั้นตอนสำคัญที่ต้องใส่ใจเป็นพิเศษ โดยเฉพาะกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยด้านการบิน โดยเฉพาะเรื่องของของเหลวโหลดใต้เครื่อง ที่หลายคนมักเกิดความสับสนว่าเวลาจะขึ้นเครื่องบินที สามารถของเหลวอะไรพกไปได้บ้าง ปริมาณเท่าไหร่ และมีข้อห้ามอะไรที่ต้องระวัง 

บทความนี้เลยจะพาไปดูเช็กลิสต์ดี ๆ เพื่อเตรียมความพร้อมก่อนบิน โดยเฉพาะใครที่เพิ่งขึ้นเครื่องบินครั้งแรกต้องอ่านก่อนบินเลย!

ของเหลวโหลดใต้เครื่อง คืออะไร?

ของเหลวโหลดใต้เครื่อง คือ สัมภาระประเภทของเหลว เจล สเปรย์ หรือสสารที่มีความหนืด ซึ่งผู้โดยสารบรรจุไว้ในกระเป๋าเดินทางใบใหญ่และทำการส่งมอบให้กับเจ้าหน้าที่สายการบิน ณ เคาน์เตอร์เช็กอิน เพื่อนำไปเก็บไว้ในห้องสัมภาระใต้ท้องเครื่องบิน (Checked Baggage) ตลอดการเดินทาง 

โดยการนำของเหลวใส่กระเป๋าเพื่อโหลดใต้เครื่องนั้น จะมีกฎระเบียบที่ยืดหยุ่นกว่าการพกพาติดตัวขึ้นห้องโดยสาร (Carry-on) แต่ยังคงต้องอยู่ภายใต้มาตรฐานความปลอดภัยของการบินพลเรือน เพื่อป้องกันอันตรายที่อาจเกิดขึ้นจากแรงดันอากาศ หรือสารเคมีบางชนิด

ของเหลวโหลดใต้เครื่อง ต้องไม่เกินเท่าไหร่?

สำหรับข้อกำหนดเกี่ยวกับปริมาณของเหลวที่สามารถโหลดลงใต้ท้องเครื่องบินได้นั้น มีรายละเอียดที่แตกต่างจากการนำของเหลวขึ้นเครื่อง 

หลักทั่วไปการโหลดของเหลวใต้เครื่อง 

ตามหลักการทั่วไปแล้วการโหลดของเหลวใต้เครื่อง ไม่มีการกำหนดปริมาณรวมที่ตายตัว หรือไม่มีข้อจำกัดว่าต้องบรรจุในขวดขนาดไม่เกิน 100 มิลลิลิตรเหมือนกับการถือขึ้นเครื่อง ผู้เดินทางสามารถโหลดขวดแชมพูขนาด 500 มิลลิลิตร ครีมอาบน้ำขวดใหญ่ หรือแม้แต่น้ำดื่มขนาด 1.5 ลิตร รวมไปถึงสกินแคร์ต่างๆ ได้อย่างอิสระ ตราบใดที่สิ่งของเหล่านั้นไม่ใช่ของต้องห้าม และน้ำหนักรวมของกระเป๋ายังคงอยู่ในเกณฑ์ที่สายการบินกำหนด

ข้อจำกัดเฉพาะประเภท (ตามมาตรฐาน ICAO / IATA)

แม้จะมีความยืดหยุ่นสูง แต่สำหรับของเหลวบางประเภท องค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (ICAO) และสมาคมขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศ (IATA) ได้กำหนดข้อจำกัดเพื่อความปลอดภัย ดังนี้

• เครื่องดื่มแอลกอฮอล์: ต้องมีปริมาณแอลกอฮอล์ (ดีกรี) ไม่เกิน 70% และจำกัดปริมาณรวมไม่เกิน 5 ลิตรต่อคน โดยต้องบรรจุอยู่ในบรรจุภัณฑ์เดิมจากผู้ผลิตที่ปิดสนิท
• สเปรย์ / กระป๋องอัดแก๊ส: สำหรับสเปรย์ฉีดร่างกาย หรือสเปรย์ที่ใช้ในชีวิตประจำวัน ต้องมีความจุไม่เกิน 500 มิลลิลิตรต่อกระป๋อง และเมื่อรวมกันทั้งหมดแล้วต้องไม่เกิน 2 กิโลกรัมต่อคน
• ยารักษาโรคที่เป็นของเหลว: สามารถโหลดใต้เครื่องได้ตามปกติ แต่หากเป็นยาพิเศษ ยาอันตราย หรือยาที่มีปริมาณมาก ควรมีใบรับรองแพทย์ฉบับภาษาอังกฤษแนบติดตัวไว้เพื่อยืนยันความจำเป็น
• น้ำหนักกระเป๋ารวม: ปริมาณของเหลวทั้งหมดที่โหลด ต้องถูกนับรวมในโควตาน้ำหนักกระเป๋าเช็กอินของสายการบินที่ทำการจองไว้ ซึ่งจะแตกต่างกันไปตามระดับชั้นโดยสาร เช่น ชั้นประหยัด (Economy) มักจะอยู่ที่ 20-30 กิโลกรัม และชั้นธุรกิจ (Business) อยู่ที่ 30-40 กิโลกรัม

ของเหลวที่โหลดได้ vs ของเหลวที่ห้ามโหลด

เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาระหว่างเช็กอินที่สนามบิน ก่อนจะเดินทางทุกครั้งต้องเช็กเสมอว่าของเหลวประเภทใดสามารถโหลดใต้ท้องเครื่องได้ และของเหลวประเภทใดที่ห้ามโหลดใต้เครื่องโดยเด็ดขาด

ของเหลวที่โหลดใต้เครื่องได้

สิ่งของประเภทของเหลวที่ใช้ในชีวิตประจำวันทั่วไป สามารถบรรจุลงในกระเป๋าสัมภาระโหลดใต้เครื่องได้โดยไม่มีปัญหา ได้แก่

• เครื่องดื่มทั่วไป: น้ำเปล่า, น้ำผลไม้, น้ำอัดลม, นม
• ของใช้ส่วนตัว: แชมพู, ครีมนวดผม, สบู่เหลว, ครีมบำรุงผิว, โลชั่น, ครีมกันแดด, ยาสีฟัน
• เครื่องสำอางแบบของเหลว/เจล: ครีมรองพื้น, คอนซีลเลอร์, น้ำหอม, ลิปกลอส, มาสคาร่า
• น้ำยาล้างคอนแทคเลนส์: สามารถโหลดขวดใหญ่ได้ตามต้องการ
• เครื่องดื่มแอลกอฮอล์: เฉพาะประเภทที่มีระดับแอลกอฮอล์ไม่เกิน 70%
• อาหารแห้ง / น้ำจิ้ม / ซอสต่าง ๆ: อาหารที่มีส่วนประกอบของเหลว เครื่องปรุงรส หรือของฝากที่เป็นของเหลว ต้องบรรจุในบรรจุภัณฑ์ที่ได้มาตรฐานและปิดสนิทเพื่อป้องกันการหกเลอะเทอะ

ของเหลวที่ห้ามโหลดเด็ดขาด

เพื่อความปลอดภัยตลอดเที่ยวบิน สารเคมีหรือของเหลวที่มีคุณสมบัติไวไฟและเป็นอันตราย ถูกสั่งห้ามโหลดใต้ท้องเครื่องบินโดยเด็ดขาด มีดังนี้

• น้ำมันเชื้อเพลิง: น้ำมันก๊าด, น้ำมันเบนซิน, น้ำมันดีเซล หรือเชื้อเพลิงเหลวทุกชนิด
• สารเคมีไวไฟ: สีทินเนอร์, น้ำมันสน, สารละลายที่มีความไวไฟสูง
• กรดหรือด่างที่มีฤทธิ์กัดกร่อน: น้ำกรด, น้ำยาซักผ้าขาวเข้มข้น, น้ำยาล้างห้องน้ำที่มีสารเคมีรุนแรง
• สเปรย์อันตราย: สเปรย์พริกไทย, แก๊สน้ำตา, สเปรย์ป้องกันตัว
• ของเหลวในภาชนะที่ไม่แข็งแรง: บรรจุภัณฑ์ที่เสี่ยงต่อการแตกหัก บีบอัด หรือรั่วไหลได้ง่ายเมื่อเจอแรงดันอากาศ
• เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่มีดีกรีเกิน 70%: จัดเป็นวัตถุไวไฟที่ห้ามนำขึ้นเครื่องบินในทุกกรณี

ของเหลวโหลดใต้เครื่อง vs ของเหลวขึ้นเครื่อง ต่างกันอย่างไร?

กฎการพกพาของเหลวแตกต่างกันอย่างชัดเจนระหว่างการโหลดใต้ท้องเครื่องกับการนำขึ้นห้องโดยสาร โดยสามารถสรุปภาพรวมเปรียบเทียบได้ตามตารางด้านล่าง

สิ่งของอื่น ๆ ที่ต้องรู้เมื่อโหลดกระเป๋าใต้เครื่อง

นอกเหนือจากเรื่องของของเหลวโหลดใต้เครื่องแล้ว ยังมีกฎระเบียบเกี่ยวกับสัมภาระประเภทอื่น ๆ ที่มีความสำคัญไม่แพ้กัน การแยกหมวดหมู่สิ่งของให้ถูกต้อง และชัดเจนจะช่วยป้องกันไม่ให้กระเป๋าถูกเปิดตรวจ หรือถูกยึดสิ่งของก่อนขึ้นบิน

สิ่งของที่ "ห้ามโหลด" ต้องพกขึ้นเครื่องเท่านั้น

สำหรับสิ่งของบางประเภทมีความอ่อนไหวต่อแรงดันอากาศ ความร้อน หรือเสี่ยงต่อการสูญหาย ทางสายการบินจึงบังคับให้พกติดตัวขึ้นเครื่องเท่านั้น

• แบตเตอรี่สำรอง (Power Bank): ห้ามโหลดลงใต้เครื่องเด็ดขาด ความจุ <20,000 mAh พกขึ้นเครื่องได้ไม่จำกัดจำนวน, ความจุ 20,000-32,000 mAh พกขึ้นเครื่องได้ไม่เกิน 2 ชิ้น และความจุ >32,000 mAh ห้ามนำขึ้นเครื่องทุกกรณี
• อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่มีแบตเตอรี่: เช่น แล็ปท็อป , กล้องถ่ายรูป, ถ่านกล้อง, Pocket WiFi รวมถึงบุหรี่ไฟฟ้า (สำหรับประเทศที่อนุญาต)
• ของมีค่าที่มูลค่าสูง: เงินสด, เครื่องประดับ, เอกสารสำคัญ (บางสายการบินกำหนดเงื่อนไขปฏิเสธความรับผิดชอบหากของมีมูลค่าเกิน 2,500 ดอลลาร์สูญหายจากการโหลดใต้เครื่อง)

สิ่งของที่ "ต้องโหลด" ห้ามพกขึ้นเครื่อง

สัมภาระที่อาจถูกใช้เป็นอาวุธ หรือของเหลวที่เกินปริมาณกำหนด ต้องนำไปโหลดลงใต้เครื่องทั้งหมด

• ของมีคมทุกชนิด: กรรไกร, คัตเตอร์, กรรไกรตัดเล็บ, มีดทำครัว, มีดพก, อุปกรณ์ช่าง โดยต้องบรรจุในหีบห่อที่มิดชิดเพื่อความปลอดภัยของพนักงานขนสัมภาระ
• ของเหลวที่ปริมาตรเกิน 100 มล.: ของเหลว เจล สเปรย์ ทุกชนิดที่บรรจุภัณฑ์ระบุปริมาตรเกิน 100 มิลลิลิตร (แม้ของเหลวข้างในจะเหลือน้อยก็ตาม)

สิ่งของที่ห้ามทั้งพกและโหลด

สิ่งของที่เป็นอันตรายร้ายแรง หรือผิดกฎหมาย ห้ามนำเข้ามาในบริเวณสนามบินและห้ามนำขึ้นเครื่องบินในทุกรูปแบบ

• วัตถุไวไฟ วัตถุระเบิด: พลุ, ดอกไม้ไฟ, ดินปืน, ก๊าซบรรจุกระป๋อง
• ยาเสพติดและสารผิดกฎหมาย: สารเสพติดทุกประเภท
• อาวุธและสิ่งเทียมอาวุธ: ปืน, สนับมือ, กระบอง, เครื่องช็อตไฟฟ้า, วัตถุที่คล้ายคลึงอาวุธปืน

เคล็ดลับแพ็กของเหลวโหลดใต้เครื่องให้ปลอดภัย

การพกของเหลวปริมาณมากอาจเสี่ยงต่อการแตกหรือรั่วจากแรงกระแทกและแรงดันอากาศ มาดูเคล็ดลับการจัดกระเป๋าดี ๆ ที่จะช่วยปกป้องสัมภาระให้ถึงปลายทางอย่างปลอดภัย

• เลือกภาชนะที่แข็งแรง: ควรใช้ขวดหรือตลับที่มีฝาปิดแบบเกลียวล็อกแน่นหนา หากเป็นขวดหัวปั๊ม ควรใช้เทปกาวพันรอบคอขวดเพื่อป้องกันหัวปั๊มกดทับตัวเองจนของเหลวไหลออกมา
• ใช้ถุงซิปล็อกหรือพลาสติกห่อเพิ่มอีกชั้น: นำขวดของเหลวใส่ในถุงพลาสติก หรือถุงซิปล็อก แล้วไล่อากาศออกให้หมดก่อนรูดปิด เพื่อเป็นเกราะป้องกันชั้นที่สองหากเกิดการรั่วซึม จะได้ไม่เลอะเทอะสัมภาระอื่น ๆ
• แยกของเหลวออกจากเสื้อผ้า: ควรจัดของเหลวและเครื่องสำอางไว้ในช่องแยกต่างหาก หรือใช้กระเป๋าใส่เครื่องสำอางแบบกันน้ำ (Toiletries Bag) และพยายามวางไว้ตรงกลางกระเป๋า โดยใช้เสื้อผ้าเป็นตัวกันกระแทกรอบด้าน
• ตรวจสอบข้อกำหนดของสายการบินก่อนเดินทางทุกครั้ง: แม้จะมีมาตรฐานสากล แต่สายการบินแต่ละแห่งอาจมีกฎพิเศษเพิ่มเติม เช่น ข้อจำกัดเรื่องการนำเข้าอาหารทะเลสด หรือผลไม้ที่มีกลิ่นแรง ดังนั้น แนะนำว่าก่อนจะออกเดินทางทุกครั้ง ควรศึกษากฎของสายการบินที่ใช้บริการเสมอ
• ศึกษากฎนำเข้า-ออกของประเทศปลายทาง: กรณีเดินทางต่างประเทศ นอกจากการทำตามกฎของสายการบินแล้ว ต้องตรวจสอบกฎหมายศุลกากรของประเทศปลายทางด้วย โดยเฉพาะการนำเข้าเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ อาหารแปรรูป หรือผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร ซึ่งอาจมีโควตาจำกัดหรือข้อห้ามเด็ดขาด

ทำไมถึงต้องมีกฎเกี่ยวกับของเหลวโหลดใต้เครื่อง?

หลายคนอาจสงสัยว่าทำไมการขึ้นเครื่องบินจึงมีกฎเข้มงวดเกี่ยวกับของเหลวโหลดใต้เครื่อง จริง ๆ แล้วกฎระเบียบเกี่ยวกับของเหลวโหลดใต้เครื่องเหล่านี้ มีไว้เพื่อความปลอดภัยในการเดินทางของผู้โดยสาร และเพื่อความปลอดภัยในด้านอื่น ๆ ไม่ว่าจะเป็น

• ป้องกันการลักลอบนำวัตถุอันตราย: ช่วยคัดกรองสารเคมี สารตั้งต้นวัตถุระเบิด หรือสิ่งผิดกฎหมายที่อาจถูกแฝงมาในรูปแบบของเหลว
• ลดความเสี่ยงจากเหตุระเบิดหรือไฟไหม้: ห้องเก็บสัมภาระใต้เครื่องบินมีปัจจัยเรื่องการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิและแรงดันอากาศ การจำกัดวัตถุไวไฟและสเปรย์ก๊าซ จึงช่วยป้องกันการปะทุและเพลิงไหม้ที่ยากต่อการควบคุม
• ควบคุมไม่ให้เกิดการรั่วไหล: ป้องกันสารเคมีที่มีฤทธิ์กัดกร่อนรั่วไหลไปสร้างความเสียหายต่อโครงสร้างเครื่องบิน รวมถึงป้องกันความเสียหายต่อกระเป๋าสัมภาระของผู้โดยสารท่านอื่น
• เป็นมาตรฐานสากล: ข้อบังคับทั้งหมดอิงตามมาตรฐานขององค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (ICAO) และสมาคมขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศ (IATA) เพื่อให้เกิดความปลอดภัยสูงสุดต่อชีวิตและทรัพย์สินในการบินพลเรือนทั่วโลก

เช็กให้ครบ! ของเหลวโหลดใต้เครื่อง เตรียมสัมภาระให้พร้อมก่อนเช็กอิน

เป็นอย่างไรกันบ้าง จะเห็นเลยว่าการนำของเหลวโหลดใต้เครื่องมีความสะดวกและยืดหยุ่นกว่าการพกขึ้นเครื่องมาก โดยสามารถโหลดของใช้ส่วนตัวขนาดใหญ่ หรือของเหลวที่มีปริมาตรเกิน 100 มิลลิลิตรได้ตามต้องการภายใต้น้ำหนักที่สายการบินกำหนด เพียงแต่ต้องระมัดระวังไม่ให้เป็นวัตถุไวไฟ สารเคมีอันตราย หรือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่เกินโควตา พร้อมกับการแพ็กบรรจุภัณฑ์ให้แน่นหนาป้องกันการรั่วซึม เพียงเท่านี้การเดินทางก็จะราบรื่น ปลอดภัย และผ่านด่านตรวจสัมภาระได้อย่างไร้กังวล

แหล่งอ้างอิง: tsa.gov iata.org 

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับของเหลวโหลดใต้เครื่อง

 ซื้อของเหลวจาก Duty Free แล้ว สามารถโหลดใต้เครื่องได้หรือไม่?

ได้ครับ ของเหลวที่ซื้อจากร้าน Duty Free สามารถโหลดใต้เครื่องได้ตามปกติ โดยไม่มีข้อจำกัดพิเศษเพิ่มเติมจากของเหลวทั่วไป อย่างไรก็ตาม หากต้องการนำขึ้นห้องโดยสาร (Carry-on) ต้องบรรจุอยู่ในถุงซิปล็อกใสที่ปิดสนิทจากร้านค้า พร้อมใบเสร็จแสดงการซื้อที่สนามบินในเที่ยวบินนั้น

 กระเป๋าโหลดใต้เครื่องถูกเปิดตรวจและของเหลวรั่วซึมเสียหาย สายการบินรับผิดชอบหรือไม่?

โดยทั่วไปสายการบินมีข้อยกเว้นความรับผิดชอบสำหรับสิ่งของที่บรรจุไม่ดีพอ รวมถึงของเหลวที่รั่วซึมเองจากแรงดัน สิ่งสำคัญคือต้องแพ็กของเหลวให้แน่นหนาด้วยถุงซิปล็อกก่อนเสมอ หากเกิดความเสียหายจากการตรวจค้นของเจ้าหน้าที่สนามบิน ให้แจ้งเรื่องที่เคาน์เตอร์สายการบินทันทีก่อนออกจากสนามบิน พร้อมเก็บหลักฐานภาพถ่ายไว้ประกอบการเรียกร้อง

 น้ำแข็งหรือเจลเย็นสำหรับแช่ยาหรืออาหาร โหลดใต้เครื่องได้หรือไม่?

น้ำแข็งแห้ง (Dry Ice) มีข้อจำกัดเฉพาะ โดยอนุญาตไม่เกิน 2.5 กิโลกรัมต่อคนสำหรับแช่ยาหรืออาหาร และต้องแจ้งสายการบินล่วงหน้า ส่วนเจลเย็นทั่วไปหรือน้ำแข็งในสภาพแข็งตัวสมบูรณ์ โหลดใต้เครื่องได้ตามปกติ แต่หากเจลละลายกลายเป็นของเหลว ต้องบรรจุในภาชนะที่ปิดสนิทกันรั่วด้วย